Posts Tagged ‘pagdudugtong ng bukid at ng bayan’

Hindi na maputik ang daan sa amin, part 4

 

Kumusta, mga ka-blogs? Papalaot pa rin tayo sa ating kwento. Pasensya naman, kung pampadugo pa rin ng ilong… Interesting din sa isang banda ang mag-aral ng lipunan, oo. Ahaha, may salespitch talaga? 😉

 

Image of an unpaved road in a barrio in the Philippines

Malalayo ang pagitan ng mga bahay sa mga liblib na lugar/ http://www.squidoo.com

Sa nakaraang post, natalakay ang basics of governance – peacekeeping or common security, public roads, health, pagdalo sa assembly and common cultural practices or social rituals – sa isang pamayanang nag-uumpisa pa lamang. Basics of society na rin, pag sociological ang pagtingin…Na-discuss ring closely-knit ang mga tao sa ganoong setting, maliit pa lang ang bilang ng mga kasapi at halos magkakakilala pa lahat. Sa gayon, ang natural tendency ng mga tao, gawin ang ginagawa rin ng mga kasama. Hindi wise sa gayong sitwasyon ang umiba o mag-iba ng kilos at pagpapasya. Halos pare-pareho ang ginagawa, ang buhay na hinahabi at ang pagpapahalaga ng mga miyembro sa nag-uumpisa o frontier society.

Sa ating paglalarawan, pelikula ang materyal na ginamit. Bakit? Sapagkat sa Pilipinas, kahit ang napakalalayo at liblib na lugar – sitio o barangay –  di na bababa sa 100 taon ang edad o gulang. Kumbaga, matagal-tagal nang settled ang mga naninirahan at hindi na istriktong masasabing frontier pa… Pag sinabing frontier, naghahawan pa lamang ng kagubatang matitirhan, matatamnan, mapagpapastulan at mapamumuhayan. Babago pa ring naglalatag ng mga social infrastructures o batas, kalakaran at mga gawing ipatutupad at susundin ng mga nakatira sa komunidad. Sa ibang salita, babago pa lang itinatayo ng mamamayan ang sibilisasyon sa lugar… Hindi na ganito ang mga nayon sa Pilipinas – lalo pa at marami sa mga barangay ay nag-umpisa noong panahon ng mga Kastila – 200 hanggang 400 taon na ang nakakaraan.

 

Image of a traditional hut in rural Philippines

Simple ang pamumuhay sa nayon ngunit tila mabagal din ang pasok ng pag-unlad/ http://www.philippine-real-estate.net

 

Ang nayon sa Pilipinas, mas kilala sa tawag na barangay. Basic unit ng society natin. Village ang pangkaraniwang tawag  sa Literature. Ang kahulugan nito ay munting pamayanan. Village din ang tawag sa Chinese, Japanese at Indian Literature, sa pagkakaalam ko… Sa Europa, ang tawag nila  – country. O, kaya, outskirts. Pag minsan, countryside… Wari, gamit yaon para pag-ibahin ang bukid sa sentro o sa bayan at lalo pa, sa lungsod. Sa Europeans noon, karaniwan sa mga maykaya sa buhay, may bahay na malaki o villa sa countryside at may apartment naman sa city. Bale, pag winter, umaalis sila sa probinsya at tumutungo sa cities o nagbibyahe sa abroad. Ang mga tagalunsod naman kapag summer, nagbabakasyon sa bahay nila o bahay ng kaibigan nila – sa countryside… Sa period films, English or French, may ganito – sa Little Women, Pride and Prejudice, Age of Innocence at iba pang maborloloy na European films, ahaha.

 

Image of a traditional house in a barangay in rural Philippines

Ganito ang karaniwang bahay sa mga barangay sa rural area sa Pilipinas/ http://www.internetphilippines.com

Baryo ang isa pang tawag natin sa nayon. Mula ito sa salitang Espanyol na barrio. Barrio rin ang tawag sa village sa Latin American countries na nasakop ng mga Kastila noong araw – sa Mexico, sa Puerto Rico, Cuba at iba pa. Syanga pala, ang mga nabasa kong panitikan sa pag-a-adjust sa buhay-lungsod, karamihan ay sinulat ng Mexican authors na nag-migrate sa Amerika. Tila maraming pagkakahawig ang Mexican at Filipino cultures, dala marahil ng napakahabang taon ng impluwensyang Espanyol sa parehong grupo ng tao… Sa pagkaalam ko, panahon ng pamahalaang Marcos tinawag na baranggay ang baryo. Ginawa raw para kilalanin ang balangay, basic unit ng ating lipunan bago dumating ang mga Kastilang mananakop. In-adopt ito sa buong kapuluan. Marahil, may advantages – political monitoring, administrative ease (para mas madaling i-monitor ang health centers at mga baryong wala pang assigned na guro) at para sa pagpapabilis ng basic services tulad ng mails at population survey.

 

Isa sa highlights ng discussion natin sa nakaraan, ang rough roads palabas at papasok sa loob ng mga baryo. Tila baga staple na ng pamumuhay sa liblib na lugar, default menu, kumbaga, ang madalang at siksikang pagbibyahe papunta sa bayan at pabalik. Pag sa baryo nakatira, pangkaraniwan at tanggap na ng mga tagaroon ang ganito. Pero para naman sa mga nakatira na sa labas – sa bayan at sa lungsod – tila parusa ang ganitong bagal at hirap ng transport. Pag sa mga turista – lokal man o foreigner – thrilling experience ang makasakay sa ibabaw o gilid ng umaapaw na dyip o motorsiklo habang bumibyahe sa mala-bituka ng manok na daan. May kanya-kanya yatang pagtanaw… Pero ngayong nasa ika-21 na tayong siglo, sa munti kong pagtingin o, hula, haha, kahit ang mga taga-baryo mang di pa nakakatira sa ibang lugar, may ideya na ring mas gaganda ang buhay kapag may mas maayos na kalsada at regular na byahe ng mga sasakyan. 🙂

 

Image of an unpaved road in rural Philippines, 2

May iisa bang approach sa sinasabing pag-unlad? Gaano katagal at ano ang mga kailangan bago ang isang nayon ay maging bayan?/ myphilippinelife.com

 

May karugtong pa rin ito, mga kapatid. Hala, ba’t ko nga naumpisahan ito? 😉 Sa susunod, titingnan kung maari na tayong mag-discuss ng formations ng mga bayan-bayan sa Pilipinas. Titingnan natin kung pwedeng ikumpara sa formation ng bayan sa Western setting… Ayon lang, parang kailangan ng research, ahaha. Lagot na… 🙂 Ang gusto ko sanang tingnan, kung may merit ba ang claim na mabagal ang pag-unlad sa ating lipunan o nasa tamang phasing lang. Basta, titingnan natin… Sana, patuloy kayong mag-antabay. Maraming salamat. 🙂

 

Hindi na maputik ang daan sa amin, part 3

 

Naikwento ko sa naunang post, ang isang bayan sa Pilipinas ay karaniwang mayroong munisipyo, gasolinahan at ice plant. Sa huling post naman, inilarawan natin ang maputik, maalikabok at baku-bakong kalsadang kadalasan ay nag-uugnay sa mga taga-baryo sa mas malaking pamayanan – ang bayan o town or municipality. Nais sanang ipakita sa mga sulatin, paano ang ugnayan ng dalawa – ang pinakamaliit na yunit at ang kasunod nito – ang mas malaki.

 

image of folks working together to dry rice in a community

Paano nga ba ang pag-unlad na naka-ugnay?/ http://www.iirr.org

 

Ang pinag-uusapan natin ay access o kawalan nito – sa mga liblib na lugar sa bansa. Sa isang banda, nais din sana nating itsurahan, kahit paano, ang sinasabing trajectory of development. Paano nga ba papasok ang pag-unlad sa isang malayo at di pa ganap na konektadong komunidad? Ang mga tao bang tagaroon mismo at lumalabas ang magdadala nito paloob o ang mga dayo, mga tagalabas na napasyal doon at naantig sa kabagalan at “pagkaatrasado” ng buhay sa nayon?

 

 

Mabalik tayo sa frontier movies na kako, siya nating clue sa mga maliliit at nag-uumpisa pa lamang na pamayanan. Maraming pelikulang ganito – ang setting ay sa lumang Amerika, sa Australia, sa Europa, sa Asya at maging dito mismo sa atin – sa Pilipinas. Kasama sila sa broad category na period films. Pag frontier ang pelikula, babago at maliit pa ang komunidad. Close-knit ang ugnayan ng mga tao sa loob, halos lahat ay magkakamag-anak.

Ang karaniwang tema sa ganitong palabas ay prejudice or deeply-held belief na liko o sobra pero, itinutulak ng nakasanayang cultural practices na siya pa ring manaig sa mga nasasakupan. Kadalasan, ang prejudice themed movies,  nagtatapos sa panununog (burning), paglipol sa mga tao, pagpatay sa isang karakter na masid ng taumbayan o kaya naman, sa paglikas ng isang pamilyang itinaboy o tinugis papalayo ng mga kasamahan.

Madalas ay malungkot, nakakapagpa-isip at nakakabuntung-hininga sa mga manonood ang nasabing pelikula. Pag minsan, may bonus na happy ending – holding hands ng mga bida habang tinatanaw ang bukas, eksena sa ilog ng dalawang batang wiser than before (noong nag-umpisa ang pelikula) o kaya, pagbitbit muli ng bag o gamit ng bidang napadaan lang – sa community (at doon ay nakasaksi ng kakaibang pangyayari) – para tumuloy sa susunod niyang pupuntahan. Ahaha, pamilyar, mga kapatid? Hala, nakanood na tayo ng ganito, wari ko… 🙂

 

So, ayon. Usually, ang ipinapakita sa mga ganitong palabas, gaano kabukas o kasarado sa pagbabago ang isang grupo ng mga tao… Gaano sila kahanda sa tuwing may  papasok na bagong impluwensya – halimbawa, paggawa ng bagong tulay sa lugar, pagkupkop ng isang takas o dayo, bagong paraan ng pagluluto ng tradisyunal na pagkain, bagong paraan ng pagtatanim at iba pa. Parating may ini-introduce na bagong element na siya ring mitsa ng conflict sa istorya. Maapektuhan nito ang kilos, pananalita at mga paniniwala ng mga tao.

Ang paborito ko sa mga ganitong pelikula, ‘yong set sa fishing community. Ewan ko lang, napanood nyo ba ang Mulanay? Pelikula ito ni Jacklyn Jose, isa syang doctor to the barrios na nakisalamuha sa mga mangingisda at pamilya nila. Anyway, pag coastal o tabing-dagat ang setting, malinaw na may border, ahaha. Parang hindi man sabihin, alam agad na confined ang pamumuhay ng mga nakatira roon. Ang kailangan nilang gawin para makaalis, tumawid ng dagat at sumuong sa panganib, ahaha. At saka, parang may exit – ang laot… Pag landlocked ang setting ng pelikula, parang nakikini-kinita ko na, umpisa pa lang –  may burning at stake sa dulo o susunugin ang hut o kubo ng bida, ahaha. Pag sa Pinoy movies, may sulo ang taumbayan, pramis. 😉

 

image of boats by the seashore

Ang dagat ay border at exit rin sa isang pamayanan/ thecoraltriangle.com

 

Sabi sa pag-aaral ng pamahalaan at lipunan, peacekeeping force daw ang unang itinatayo ng isang pamayanan. Bale, pagbabantay sa gabi para di makapasok ang magnanakaw ng mga hayop at ani, di mapahamak ang mga kababaihan at bata at, para ma-secure ang borders ng community. Tapos, inaasikaso rin at pinag-uusapan ng mga pampublikong daanan o common pathways para malinaw ang pagmamay-ari ng mga nakatira roon. Kasunod, ang pagkakaroon ng hilot o medicine man na siyang tatawagin sa tuwing mayroong maysakit at manganganak. Tapos, pag-uusapan ang schedule ng pulong-bayan o assembly. Ang kasunod ay rituals and practices ng mga tao – pagsamba, kasalan, handaan at iba pang mga activity na karaniwan, kasali ang lahat ng kasapi o miyembro. 🙂

 

image of sustainable development

Uumpisahan muna at paandarin ang pamayanan, saka iuugnay sa mas malaki at mas marami/ therightplanet.com

May kasunod pa ito, mga kapatid. Ahaha, parang napasubo yata ang lola nyo, parang mahaba pa ang tatakbuhin ng kwento? Pambihira.. 🙂  Have a good weekend!