Posts Tagged ‘malakas ang putok’

Salubong

 

Malakas ang putok ng kanyong gawa sa kawayan. Hindi rin ito nakakasugat o nakakasakit sa mga nagpapaputok o sa dumaraan. Medyo mausok paputukin, kung minsan. At, may kahirapang gawin.

 

Image of a young man blowing through the hole of a bamboo canon

Gas na kerosene o kalburo ang panggatong sa kanyong kawayan/ demotix.com

 

Sikat sa amin noong early ‘80s ang mga kanyong yari sa kawayan at gawa lamang sa bahay. Dahil nga liblib ang aming lugar, kakaunti lang ang nakakabili roon ng mga paputok galing sa Bulacan o Divisoria.

Limang araw bago sumapit ang bagong taon, ang mga kalalakihan sa amin ay pumupunta na sa agbang o sa gubat para pumutol ng magulang na puno ng kawayan. Pagkatapos, ang katawan ng kawayang apat hanggang limang talampakan ang haba ay kanilang ibibilad. Maghahanap rin sila ng mga tirang kalburo o calcium carbide na  pang-abono sa pananim na siya ngayong gagamiting pambala ng nasabing paputok. Kung wala, bibili sa bayan. Maari rin namang gaas na kerosene ang gamitin.

 

image of dried bamboos, borrowed from t0.gstatic.com

Malalaki’t mabibilog /bikudo.com

Matapos patuyuin ang kawayan ng dalawa o tatlong araw, kakayasin ang balat nito. Bubutasin din ang mga bukong sa loob para may daanan ang hangin. Pagkatapos, gagawan ng butas ang kawayan sa bandang ibaba, malapit sa base. Ang butas na iyon ang siyang sindihan ng kanyon at hihipan rin, sakaling may abo o usok na nakabara sa lagusan ng hangin nito. Ang kawayan ay nagsisilbing projectile ng kalburong siya naman talagang pinapaputok.

 

Sa ika-30 ng Disyembre, umpisa na ng testing ng pagpapaputok. Lalagyan na ng binasang kalburo ang loob ng kanyon. Ihuhulog iyon sa loob ng katawan ng kawayan hanggang sa lumapat sa pinakababa o base. Pagkatapos, ang kawayan ay isasandal sa malaki-laking bato o  nakatumbang  puno. Sisindihan.

 

Image of a man in a remote area setting a bamboo cannon on fire

Maliwanag ang apoy na lumalabas sa bibig ng kanyong kawayan, gumuguhit sa dilim ng bagong taon/ forum.lowyat.net

 

Sa umpisa, mahina at uubu-ubo ang putok ng kanyon. Kalaunan, palakas iyon nang palakas. Unti-unti, makakatawag ng atensyon ang ingay niyon. Maglalapitan sa mga kabataang nagpapaputok ang mga matatandang kalalakihan. Titingnan nila ang pagkakagawa ng device, magbibigay ng payo tungkol sa timpla ng kalburo o sa pagkakasandal ng kawayan. Maya-maya pa, maglalapitan rin para maki-usyuso ang mga batang nasa malalayo. Makikisubok sa pagsindi ng kanyon.

 

image of innocent young girls, borrowed from mananquil.com

Mapapalingon ka pag narinig mo ang mga putok /mananquil.com

 

Tuyong sanga ng kahoy ang isinisindi sa gasera na siya namang ipansisindi sa kanyon. Pagkasindi, lalayo nang kaunti ang mga nagpapaputok. Ang mga bata ay uurong at magtatakip ng tenga. Ilang segundo muna ang lilipas. Magtatagpo at magpapanghamok ang init ng apoy at ang kemikal sa loob ng kawayan bago mabilis na aakyat sa lagusang palabas. Boom! Ka-boom!


image of children lighting bamboo cannon, borrowed from t2.gstatic.com

Masaya at maingay ang magpaputok /mananquil.com

 

Pag nagsasagutan na ang mga putok sa mga bakuran at pag ang mga tunog ng kanyon ay ibinabato na sa langit, parang naglalapit ang sambahayang magkakalayo. Ganoon kasi sa amin noon. Ang bahayan ay naka-umpok ng tatlo o apat na bahay bago ang sunod na kapitbahay na ay mga 500 metro ang layo. Isang umpok rin iyon ng tatlo o apat na bahayan. Ang kasunod naman ay ganoon din. Magkakalayo ang bahay-bahay, pero dahil sa malakas na tunog ng kanyon, parang lumalapit…

 

Medyo madilim ang langit sa bandang amin sa bisperas ng bagong taon. Kakaunti rin ang mga bituin sa panahong iyon. Pero, dahil sa mga nagpuputukang kanyon, makakakita ka ng mumunting dilaw at pulang liwanag sa malabong ulap. Para lang silang mga kwitis, pumapaimbulog pataas at palayo. Nanggugulat sa mga tagaroon at bumabati.

 

image of dark sky dotted by fireworks, borrowed from t1.gstatic.com

Mga kislap sa gabing madilim /flickr.com

 

Ubod rin ng ginaw ang gabing iyon.  Karaniwan sa aming pag bisperas, may apoy sa labas ng bahay o bonfire bilang pagsalubong sa padating. Para bagang ang sigang iyon ay katerno ng mga kanyong kawayang nasa bakuran at pinapaputok ng salitan.

 

image of a bonfire, borrowed from t1.gstatic.com

Masarap magpa-init sa paligid nito /flickr.com

Sa gabi bago ang unang araw ng sunod na taon,  ang mga bata ay pinapayagang mag-torotot sa labas at manood sa pagpapaputok ng kanyon. Limang minuto pagkapagpalit ng taon, ang lahat ay papasok sa bahay para sama-samang kainin ang munting handa. Karaniwang ang pinagsasaluhan ay pansit, tasty bread, adobong baboy at halayang ube.

 

image of haleyang ube in a pan, borrowed from t3.gstatic.com

Paulit-ulit hinahalo /mrsrustysdelight.multiply.com

 

Masasaya ang mga taong nagpapaputok at sumasalubong sa bagong taon doon sa amin. Kahit sabihin pang anong tapang ng amoy ng kalburo at nakakakabog ng dibdib ang putok ng kanyong kawayan.

 

Naabutan mo pa ba ang kanyong kawayan sa bagong taon?

 

image of bamboo fireworks, borrowed from t0.gstatic.com