Si Yolanda at ang mga puno ng niyog

 

Hello, ka-blogs… Kumusta kayo matapos itong bagyuhan? Ay, hanging pampasko na, napansin nyo rin? Kahapon pala, paggising ko, napansing may snow sa site, nanlalaglag sa screen ng WordPress, hihi. Natuwa ako, countryside na countryside ang dpsa, sa tropikong bansa, tapos may snow? Aliw… Anupaman, masayang pagbati sa panahon ng kapaskuhan… 🙂

 

Tungkol sa ating paksa, napansin nyo rin marahil ang mga puno ng niyog sa mga lugar na hinagupit nitong napakabangis na bagyong itatago natin sa pangalang Yolanda, ahihi. Oo, yon, tanging sila ang naiwan matapos ang pagwawala ng kalikasan, ahaha. Last one standing lang ang peg ng mga nasabing puno – tall, stately and proud – sila na… 😉 So, bakit nga at paanong sila ang tanging naiwan?

 

Image of a part of the Visayas that has been hit badly by supertyphoon Yolanda

Tila kalansay na lamang ng lugar ang natira sa mga pook na tinamaan ng mahigpit ng bagyong si Yolanda o Haiyan… / globalnation.inquirer.net

 

Ay, kakaibang bagyo itong lola natin… Kinaya niyang buhatin ang mga sasakyan at ihagis ng kung ilang metro, hoho. Itinumba niya ang mga poste ng koryente at telepono, inihampas at iwinasiwas ang mga iyon sa mga gusali, kainaman na. Habang pinapanood, parang hindi totoo? Parang palabas sa cartoons, ay… Hindi lang niya binali ang mga sanga at katawan ng kalalaking puno, binunot pa niya ang marami – kasama ang mga ugat – bago ihinandusay sa tabi-tabi. E, tayo, dito sa Pinas, nakagisnan na natin, dalawa o tatlong puno lang sa isang village ang karaniwang naitutumba ng isang malakas-lakas na bagyo. Balita na sa atin pag may punong naitumba, oo. At mas madalas, kaya ang mga iyong i-clear out ng authorities, sa loob ng dalawang araw…

Sanay na tayo sa mga bagyo, ahaha. Tayo na… Pero yon, mas sanay tayo sa bagyuhang pagkakadilim ng paligid, umaalulong ang hangin at may nagliliparang mga yero ng bubong. Pag minsan, may kasamang mga bintana, ahaha. Ay, hindi si Lola Yolanda. Sabihin na natin, ini-level up, up nya ang bagyo experience ng mga Pinoy… 😉

 

Iyon ang isa, may kasama si Yolandang “storm surges of the sea,” term na nito-nito na lang natin narinig. Sa madaling salita, nagkaroon ng sariling buhay, galit at galaw ang mga alon ng dagat. Umahon sila at nanalasa sa mga pampang, hinabol ang mga tao, kainaman na…

Kung inyong mapapansin, sa mga lugar na matatagal nang tirahan ng mga tao, sentro madalas ang tabi ng tubig. Naroroon ang maraming istruktura, may pamilihan at siyempre, may pantalan o port… Wala naman, iyon lang mga iyon ang binayo ng storm surges. Alala nyo yong sa Bibliya, ang wall of Jericho? Ayon, parang ganoon ang ginawa ni Yolanda sa Tacloban at sa coastal villages sa Kabisayaan – ni-ram through ng mga higanteng alon ang breakwaters at structures doon, ang una sa line of defense ng mga lugar sa tabing -dagat …

 

Anyway, mabalik tayo sa mga puno… Ang dramatic ng shots na ravaged ang buo-buong lugar tapos, tanging mga puno ng niyog na panot sa isang side ang natira, o, di ba? Post-apocalypse scenario, hoho… Tapos, ang camera man ni Anderson Cooper, panay ang pakita ng mga patay na taong nakahandusay sa daanan at sa tabi, pambihira… Anyway, ang kwento, habang dumarami ang mga nakahandusay – formerly animate and inanimate objects – tumataas at bumibilis ang fund-raising for the victims sa West, lalo pa sa Europe. Ewan ko, hindi ko rin alam ang eksakto, pero fever-pitch daw – dinaig pa ang sabungan pag may special derby, ang auction houses sa kasiglahan ng bidding at ang stock exchange, pag araw na masiglang-masigla ang trading, kainaman na… Hindi raw nababakante ang mga telepono sa telethons – para sa mga nasalanta ng pasaway na si Yolanda. Ayon…

 

Bakit pala na-shock ang mundo sa mga patay na ilang araw na ay di pa naililibing? Di nga, seryosong tanong… Bukod sa health consideration at sa amoy, amoy na naaamoy ng typhoon survivors at delikado sa kalusugan ng mga bata, ano pa ang meron doong ikinagimbal ng mga manonood? Sapagkat, saanmang lugar at sa  anumang kultura, parating may paggalang sa patay. Yown… Kung maalala natin, kahit sa panahon ng gera, basta may pagkakataon, ang mga sundalo ay humihinto at kung di man nila maitabi ang bangkay, isinasara nila ang mga mata at inilalagay sa gitnang bahagi ng katawan ang mga kamay nito – tanda ng paggalang at pagbibigay-pugay sa buhay. Ayon…

So, unang pagkakataong nangyari, wari ko, na may na-witness ang mundong ang itsura at pagkakaayos ng mga patay ay pareho pa rin, matapos ang ilang araw… Sobra-sobra marahil ang shock ng mga naiwang buhay sa naranasang bagyo – na-traumatized at na-paralyzed ang marami sa kanila. Iyon din marahil ang paliwanag — bakit marami sa mga nanghihingi at naghahanap ng makakain – children survivors — walang lakas at huwisyo ang matatanda para sila ang maghanap at dumiskarte. E, siyempre, mas mabilis mag-bounce back ang mga bata, sila ngayon ang lumalabas sa evacuation areas at sa temporary shelters – para maghanap ng tubig at makakain. Parang pag may pista sa mga baryo? May mga batang naghilera sa kalye – hinaharang nila ang bawat makitang sundalo, rescuer, foreigner at journalist – hininihingian ng tubig, pagkain at tulong. Ang lungkot, sa totoo lang… ^^

 

Image of mature coconut plants

Habang tumatagal, papatangkad rin ang puno ng niyog/ http://www.colourbox.com

Balik na tayo sa kwentuhang puno ng niyog… Itinuro yaan sa atin noong elementary – versatile na puno ang niyog. Bawat bahagi raw nito ay may gamit – nagagawang mantika, bunot, walis-tinting, construction materials at iba pa… Doon sa amin, mas appreciated ang puno ng niyog bilang panghati ng hangganan ng lupang pagmamay-ari. Oo, ahaha, parang pambakod ng property sa amin ang puno ng niyog? Pag pumaroon kayo, mapapansin nyo, basta hangganan ng ari-arian – may marker na puno ng niyog – dalawa hanggang limang puno sa dulong bahagi ng property. Maliliit lang ang cut ng lupa sa amin – kalahating ektarya hanggang dalawang ektarya sa isang magtatanim o magsasaka. Tapos, ang isa pang purpose ng pagtatanim ng niyog, para patibayin ang border o hangganan, para hindi dumausdos ang lupa. Pinipigilan ng mga ugat ng niyog ang soil erosion, para hindi bawas ang lupang ari-arian matapos ang sampong taon, ahaha.

 

Pero sa lugar namin, hindi main product o pangunahing kalakal ang bunga ng niyog. Iyon lang may malalapad na lupang hindi tinataniman ng ibang crops ang naglalaan ng lupa para gawin sadyang taniman ng niyog. Ilan lang ang alam kong nag-kokopra ng niyog, doon sa amin. Bakit? Sapagkat ang puno ng niyog ay nangangailangan ng malaking espasyo, ahaha. Jealous plant ang niyog, mga kapatid, ayaw nya masyadong mag-share… Ang alam ko, doon sa amin, 30 hanggang 50 hakbang ang layo ng itinatanim na puno ng niyog – para lumaki ng maayos at mamunga, ahaha. Tapos, sa lupa sa mga pagitan nila, ilan lamang klase ng halaman ang pwedeng itanim, iyong mga hindi mang-aagaw ng nutrients ng lupa gaya ng monggo, sitaw at tapilan, ahaha. Isa pa, ilang taon muna ang hihintayin – bago ang isang punong itinanim ay mamunga, mapitas para magamit pansarili  o maipagbili… Kaya kung ang isang magtatanim, may iisang ektarya lang na lupa ay sa mga niyog aasa, malamang magugutom muna siya at ang kanyang pamilya.

 

Larawang karton ng mga puno ng niyog

Matitibay raw at maasahan ang mga puno ng niyog, maging sa oras ng sakuna/ rahulmax.deviantart.com

Noong maliit pa ang blogger dito, bago mag-grade one yata, nakakita ako ng lupang kini-clear para taniman ng hindi niyog, ahaha. Bale, ang ginawa ng mga magtatanim, pinutol ang mga puno ng niyog, saka hinukay ang mga ugat. Alam nyo gaano kalalaki ang mga ugat ng matatandang niyog? Sinlalaki o mas malalaki pa sa bahay, ahaha. Marami, malalim at sapin-sapin ang ugat ng puno ng niyog – parang isang community, ahihi. Iyon siguro ang patunay – bakit jealous plant ito at bakit matibay ang kapit ng punong niyog sa lupa, kayang manatili at indahin ang mga hambalos ng napakalakas na bagyo… Si bagyong Yolanda, may mga puno rin ng niyog na nabunot, nabali at naitumba. Pero ang hula ko, hula lang naman, ang mga iyon ay mga punong mas bata… Marahil, sila ay 20 taon pababa ang gulang. Ang mga naiwang nakatayo, mga puno ng niyog na 30 to 50 taon na ang edad, ahaha. Ang tatangkad nila, parang hinahamon ang super bagyo, ipinapakita – may nilalang na kayang mabuhay at tumayo, matapos ang malupit na pananalasa… 🙂

 

Comment kayo, ka-blogsMay naaalala kayong kwento sa mga itinuro sa atin ukol sa puno ng niyog noong elementary? 🙂

 

Advertisements

mumunting alaga

 

Nakaranas na kayong mag-alaga ng baboy? Oo, biik sila, siyempre, sa umpisa… Ang kukyut! Para silang pets, pink babies na parating gutom. Pag ipinapanganak sila, maramihan. Karaniwan, isang panganak, isang dosenang sanggol, ahaha. Mga dalawang linggo pagkasilang sa kanila, pag pumasok kayo sa loob ng kural o barn, lapitan sila agad sa inyo. Pero, ingat, baka kayo suwagin ng nanay – andoon din siya sa loob, hihi. 😉

 

Image of a young, small and clean pig

Cute na hayop ang baboy, lalo pag maliit pa/ http://www.pregnancy.org

Nakakatuwa silang alagaan, parang napapalapit din sa loob ng mag-aalaga? Pag minsan, pinapangalanan din sila, haha. Ayon, lagot na pag may panga-pangalan na… Ibig sabihin, may personal na kayong ugnayan, hihi. Tinatawag nyo na sila pag kakain, akala mo, tao… Iyon lang, nakaka-turn off silang kumain – ang iingay. Kagulo sila parati, pag ibinuhos na ang feeds o darak na pagkain nila. Galit-galit muna, ahehe. Saka na kayo uli papansinin ng mumunting hayop – pag wala nang laman ang lagayan, hahaha.

 

Iyon lang, matrabaho ang magpaligo sa kanila. Araw-araw yon, walang absent. Dinaig nyo pa ang kumuha ng maraming anak na sabay-sabay papalakihin (buti hindi sinusuutan ng uniform, kundi, kailangan pang i-pagplantsa, haha). Tapos, tapos, pagkakapaligo sa sangkaterbang cute na cute (pero ang babaho) creatures, pupulbuhan. Hihi, biro lang. Nanay naman nila ang kailangang paliguan. Ang laki, kadalasan, ng inahing baboy – parang baby elepante, hakhak. Bina-brush ang katawan ng malalaking baboy. Yown.

 

Image of a swine being bathed

Mas matrabahong paliguan ang malaking hayop/ lifebeyondthesea.com

 

Sabihin pa, maraming tubig ang kailangan nyo… Aysows, noong araw, wala pang running water doon sa amin, nai-imagine nyo gaano karaming tubig ang kailangang igibin at ipunin para sa mga alaga? Nakow, matibay dapat ang likod ng sinumang nag-aalaga ng baboy – para sa igibang walang-puknat… Ang daming hakot ng tubig ang kailangang gawin para mapanatiling malinis ang mga alagang hayop. Tapos, pagkapaligo sa kanila, kailangang linisan ang kural. Hahaha, iyon ang parteng masaya – ang dami nilang dumumi, shaks na iyan. Siyempre, tubig na marami pa rin ang kailangan, bukod sa walis at sabon, hihi.

Pagkatapos noon, kailangan nyo nang maligo. Kailangan talaga – di ko na ipapaliwanag bakit. Basta, maiinggit kayo sa mga biik, pretty in pink sila, glowing ang mga balahibo at nakahilera roon sa sahig na pagkagaganda, hehe. Kayo namang si tagapag-alaga, amoy-hayop, parang mas bagay na tumira sa kural? Peace! Pero, siyempre, kakausapin nyo muna sila, papagalitan, hahaha. 😉 Basta, mag-a-update kung sino ang sipunin, sino ang mahinang kumain, sino ang may pilay, ganyan… Sa kung ilang buwan nyong gagawin ang ganoong routine, pag hindi ba naman napalapit ang loob nyo sa mumunting alaga? Ewan ko lang…

 

Mabibilis lumaki ang mga alagang baboy. Basta, pirming may pagkain, malilinis at di nagkakasakit, bago mo pa ma-realize, nagsilakihan na sila. Pwede nang mag-college, haha. Biro uli, pwede na silang ipagbili. Papapuntahin nyo na sa may inyo ang tatampa o appraiser. Susukatin niya at titimbangin ang mga hayop at magbi-bid kung magkano ang halaga – in live weight. Ayon, payday na, yehey. Yon lang, sabi sa inyo, hindi dapat masyadong na-a-attach sa mga alaga. Kasi nga, isang araw, lilisanin nila kayo, kayo ay magwawalay, huhu.

 

Image of a swine feeding its young

Ang piglets pagnakailan, malalaking baboy na ring maaring ipagbili/ http://www.flickriver.com

 

Nakakita na ako ng baboy na nanganganak, hihi. Parang ang hirap? Pag umiire ang inahing baboy, tumatalsik papalabas sa kanya ang mga biik. Iyong nakita ko noon, ang isang biik, humagis ng mga 15 hakbang ang layo. Nasalo naman yata, parang may sumalo. Nabuhay ang biik na iyon, sa pagkaalaala ko… 🙂

 

Possibly related posts:

 

Baka Sakali

Pag-iigib ng Tubig

 

Nagsusulsi, Nagtatagpi

 

Sinauna akong tao, mga kapatid… Ikinakabit ko uli ang lumuwag o nalaglag nang butones ng damit, nagsusulsi at nagtatagpi (patch) pa. Nitong huling bagyuhan, mga ganyan ang ginawa ng inyong lingkod, haha, habang balot sa dilim ang paligid at tila walang katapusan ang mga patak ng ulan.

Ako rin iyong madalas pang magdala sa repair shop ng mga nasirang payong at sapatos, ahaha. Ang pananahi, namana ko sa nasira naming lola. Nanay, kung siya ay aming tawagin… Ang pagpapakumpuni ng sapatos at payong, sa pinakamatanda naming kapatid ko naman nakita at ginaya, hihi… A, e, si Ate, mga 15 years na yatang di nagagawi sa pagawaan ng payong? Parang… Ako na lang ang affected sa kagawian, harhar…

 

Image of scissors and sewing tools

Ahaha, doon me sa liga ng mga taong may sewing box, pasensya naman/ http://www.sewnews.com

Ewan, may kung anong kasiyahang hatid sa akin, pag nagagawa ko ang mga gawaing ‘yan… Nakakatulong din, para makatipid maski paano. Nagagamit pa ang bagay na nagkadepekto, pero pwede pa naman, hoho. Magagamit pa, maski di na bago, ako na… Gaya rin ng iba, ipinapaputol ko ang luma o kupas nang jeans, ipinapagawang shorts.

Sa T-shirt, ginugupit ko madalas ang kwelyo at binabawasan ang manggas. Tapos, dinadala sa mananahi, para padaanan sa edging machine. Mas comfort na ang habol, kesa sa pagtitipid… Ginagawa ko rin, binibilhan ko na ng kapalit ang bagay na nasira, pero ipinapakumpuni ko pa ang dati. Alinman sa  gagamitin pa, ipapasa na sa kasamahan o ipapamigay sa mga dumadaang nasunugan daw. Pero, mas madalas, inaayos o ipinapa-repair ko muna, ahaha. E, suplada at suplado kasi ang mga pagbibigyan – sinisinop ko muna ng onti. Baka may masabi pa, harhar…

 

Sa kabilang banda, hindi ako gaanong attached sa mga materyal na gamit, wari ko lang. Medyo madali akong hingian, arboran  at hiraman –  ng wala nang solian… Madalas mangyari ‘yong  hiniram sa akin ang gamit, sa pangatlong beses, ibinibigay ko na, ahaha. Lalo pa pag bagay ang gamit o damit sa nanghiram at di ko naman paborito. Ewan…

I want things to be put to good use, yown ang kapaliwanagan… Pero, sabi naman ng iba, maarimunhan daw ang ganoon. Mahinayangin?. Marks of poverty raw o hang-up, sus.  Baka nga, malamang… Anlagay, di pa naman ako yumayaman at baka hindi na, haha. Dumaan na rin sa panahon, financially maluwag ng konti. Pero kurips pa rin, hihi… Kung ilan ang mga kapatid namin, walang-wala. Ayon, am easily affected, harhar. Haybuhay…

 

Image of colorful threads

Masaya pa ang lola nyo pag may bago syang sinulid, haha/ http://www.craftsbee.com

Anupaman, ako na lang yata sa amin ang matiyaga pang magsulsi at nagpapa-repair pa, patatawarin… Ang mga kapatid, sanay na rin sa mabilisang pagdi-dispatsa at pagpapalit. ‘Yong usual na katwiran – wala na silang time para sa mga ganoon, sows. Pero, hwag kayo, may time sila para sa primetime telenobela, whehe.

Ang blogger naman dine, di matyaga pag sa TV papanoorin gabi-gabi ang kadramahan. Nanonood din, from time to time, pero sa dyapeyks na DVD, haha. Pag Byernes at Sabado – marathon mode, pampa-eyebag… Actually, di ko alam, nagkaka-eyebag din naman, pag weekdays. Hindi nga lang dahil sa telenobela. Mas dahil sa kapupuyat, ahaha…

 

Anyway, pag primetime na mga palabas, yon naman oras ng lola nyo para dalaw sa repair shops, hihi. O, makikita nyo ako sa sala – nakikipakinig ng TV –  habang nagsusulsi. O, kaya, nananahi sa kamay – habang nakikinig ng music sa Youtube. O, yan, medyo modern na ng onti -YouTube, ahihi. Basta, sa akin, nakaka-relax ang gano’ng routine. Ang boring ko lang na nilalang, true. Nai-enjoy ko pa rin sa buhay parati – ang magtasa ng lapis, hihi. Ganyan me kawagi. At, sabi sa inyo – sinauna… 😉

 

Image of a girl happily sewing away

Relaxing para sa akin ang pagsusulsi ng damit, parang pagga-garden/ http://www.creative-stitchers.co.uk

 

Pagbati sa inyo, kaway-kaway… 🙂

 

may mga paborito

 

Hello sa inyo… 🙂 Ang tagal ko nang di nagpo-post, ahaha… Yaan ang bago kong learning – masarap din pala ang hindi nagsusulat sa blogs. Nakaka-relax, try nyo… Nainggit yata ako sa ka-blogs na nagha-hiatus mode… ^_^

Sinubukan ko lang… Nakahinga naman me, wala namang nangyaring kakaiba. If anything, naka-break ang lola nyo, sa mga pang-ookray ng ilang ka-blogs at sa mga kwentuhan online na walang habas at walang patawad. Palagay ko, marami rin ang sumaya during the period, hohoho.

 

 

Anyway, against their will and their bid, andito na muli ang inyong lingkod. Kukwento na lang muna me tungkol sa ilan sa mga paboritong posts na naisulat at nailathala sa blogs. Kunwari, may interesado, hakhak…. 😉

 

Marami-rami ang nagtitingin sa post na Larawan ng Taong Wala sa Sarili – post tungkol sa pagiging inlababo, yihee…  Sabagay, mahaba-haba ang kwento ko about it sa SSA, sa post na Balik-tanaw… Anyway, ang tsikang pasaway, hindi ko personal na istorya ang Larawan. Naisulat iyon, based sa binitiwan ni kapatid. Bale, ang wento, sinusulat ko that time ang Ang Magmahal post. Si batang kapatid, panay ang labas no’n, with the same set of friends…

In three weeks’ time, tatlong beses yata silang nag-dinner at sa mamahaling lugar pa. Sabi nya, isa lang ang nanlilibre, yong barkada nilang valedictorian ng batch. Tinanong ko si kapatid, bakit… Kasi raw, inlababo ang Lolo mo, hahaha. So, yun, in love ang kabarkada nila and nag-set na noon ng date si guy and his girlfriend. In fact, they got married in 2012. Ayon, kwento niya ang Larawan, satire sa inlababo state nya. Salamat sa kanya, medyo bumenta ang kwento-kwento ng blogger dito, ahihi.

 

Ang paborito ko sa mga naisulat ditong ukol sa pag-i-pag-ibig, ang kailan huling nagpasya ang iyong puso? Gaya ng naikwento na rati, medyo personal ang nasabing post, ayiii…. 😉 Doon ko ipinahiwatig ang dahilan, bakit naging mailap ang pagkakataon sa blogger dito, hihi. Ayon lang, may kahabaang istorya. Sa mga maiiksi, paborito ko ang Tawagin ang Pulis. Tawa ako ng tawa, habang iyon ay isinusulat.

Paborito ko rin ang Lumalakad ang Balita. Two-part series ito – kahaba, kaseryoso pa… Mabilis lang yaon naisulat, pero dalawang buwan yata bago natapos i-cross-check, kainaman na… Ay, walang gasinong nag-like ng article. Akala yata ng iba, parinig iyon o pahiwatig sa kanila, pambihira. Far from it, ka-blogs… Doon ko isinhare ang experiences sa behind-the-scene writing – gaano ka-nuanced ang mundo ng pagsusulat at paano tinitimpla ang pampubliko at pribadong impormasyon. Anyway, trivia muna, whehe… Ang classmate na nabanggit sa panulat, sya ang pumalit kay Jun Lozada sa ahensyang  pinamumunuan, yon.

 

Another favorite of mine, ang Papalayo, Papalapit. Blog about blogging din ito, tungkol sa context sa pagsusulat. Ewan ko, feeling ko, I went beyond the usual sa nasabing panulat (ahihi, may gano’n…) . Hindi ko lang alam, if the article was viewed and appreciated as such… Mas balanced than Gawa-Gawa Lamang ang Papalayo… Sa Gawa-Gawa, nais ipakita ang ecosystem of information in the digital age. But it came out yata na parang nakakatakot. Ang pinaghalawan ng post, isang nobelang medyo eerie, ang The Hunchback of Notre Dame… Si Victor Hugo rin ang author ng nasabing akda. Hihi, halata na bang paborito ko sya? 😉

 

Malapit rin sa akin ang Hindi na maputik ang daan sa amin series. Sabi, it came out too strong for some? Ay, di para manakot o para magyabang ang nasabing posts, ganoon man ang  naging dating para sa iba… Nais sana, ipakita ang bigger view ng usapang development. Halos lahat tayo, may sentimyentong umunlad – hindi lamang ang sarili, kundi maging ang lugar at bansang ating pinagmulan… But then, it seems, we need to view development or lack of – above and beyond our immediate, raw, inchoate and (sabihin na natin) crude, understanding. Silipin ang social and international dimension of things sa usapang pag-unlad – para hindi short-sighted, kundi realistic at mas malayu-layo ang mga hakbang na mararating natin. Sana…

May salespitch ako sa serye – against ignorance, stereotyping and prejudice – atin mismo at maging sa ibang tao. Una, ang thinking na pag taga-baryo, walang asenso. Pangalawa, na ang kawalan ng development, isang bagay na dapat nating tiisin, sa pagkahabang panahon. Pangatlo, ang paniniwalang iilang tao lang ang may karapatang at kakayanang umasenso. Sa akin, ang pag-unlad ay isang concerted effort … Panghuli, mas maiging may pagkilala sa nakalipas at sa riyalidad ng pananamantala ng kapwa sa iba. May social impediments, hala pa, may inequalities at may mga taong nakikinabang at nagtataguyod sa di-pantay na kalagayan. Paborito ko pala, ang ikatlong bahagi  – sabi roon, traditionally, people resist change… 🙂

 

Sa SSA, isa sa mga paborito, ang ulan sa puso at iba pang mga tila walang saysay na panimdim. Dati, inilathala rito ang Pangako ng Tag-ulan  –  iilan lang ang nag-like, ahihi… Ayon, ulan sa puso was another attempt to tackle the same subject matter – tag-ulanan.  Mas light ang treatment sa pangalawang pagkakataon, parang nakikipagkwentuhan lang… Ay, mas marami na ang nag-like at nag-comment, ahihi. May salespitch na konti, about taking care of and preserving our rivers and bodies of water. Sa totoong buhay, di ako strong sa environment-environment. Wala lang, hindi ko lang siguro kabisado ang issue… But then, maybe, bilang naninirahan sa earth, mabuting pag-ingatan at igalang ang paligid at kalikasan. ‘Yan naman, hihihi. 😉

 

Image of a box filled with favorite things

Cucumber melon ang favorite scent ko sa cologne. May masabi lang, whehe/ runningenthusiast.net

Siyanga pala, naranasan nyo ‘yong may naisulat, pero parang ayaw nyong ilathala? Ahaha, mismo. Ganyan yata sa Hindi Ito ang kwentoisa sa mga naisulat na wari, gusto kong ipagdamot, ahihi.  Una, hindi ko inaasahan na mabubuo ang kwento. Ikalawa, medyo mataas din ang antas ng diskusyon, mas safe na huwag na lang i-publish. Dangan, malamang, higit ang flaks na makukuha kaysa sa appreciation… Ayon napilitan pa ring ilathala para magka-oras tapusin ang kasunod na post…. Pero ang Hindi Ito ang Kwento,  isa rin sa mga paborito – nasa sulating iyan ang mga pelikulang napanood ng lola nyo sa buhay nyang sawi, ahihi. 🙂

 

Isa sa posts na nangwindang yata sa marami-rami, ang Mga Talunang Mandirigma. Hindi ako umaasa noong iri-receive ito ng maayos at handa rin sa posibilidad, it will drive readers away from the site, hoho. Ay, medyo explosive talaga ang issue… For another, uso ngayon sa netizens ang maka-opinyon lang… Pero ewan ko lang, may social issues na kailangan ng sapat at grounded na kaalaman, bago makabuo ang isa ng informed at patas na palagay. Ganito wari sa issue ng Sabah claim – Madali lang magreklamo, kung sa reklamo… Madali lang pumanig, sa biglang-tingin… Pero, kung iyon ay responsableng opinyon at paninindigan, ibang bagay marahil… 🙂

Ang pasaway, nagdi-discuss ng mga ganoon?… Aaayy, sa tagal ko na rin naman sa mundong ibabaw, ganoon na rin katagal na isyu sa bansa ang usapin sa Mindanao. For years and decades, isa iyan sa mga isyung hindi ko naiintindihan. Maski noong nasa college na, the topic still escaped me…  Ibahagi ko pala sa inyo, ang titser namin sa subject, si Prof. Miriam Coronel-Ferrer, kasalukuyang pinuno ng GRP panel sa negotiation with the MILF. Hay, naku, alam ni Ma’am, isa ako no’n sa mga nangangamote sa quizzes nya, hihi. Sa post na Kinder and Gentler, conclusion sa English site, unang natalakay ang paksa. Marami ang ka-blogs na Pinoy na nagbasa ng post, salamat and in fairness. Hindi nga lang nag-like or comment, hoho… Actually, di ko alam, baka gusto ko lang ipaabot kay Ma’am sa panulat, finally, parang naiintindihan ko na, ahaha. ^^

 

Ang nationhood angle ng usapin, gusto kong alamin para sa sarili, kung alam ko na ba talaga… At kaya masaya, ang nationalism at ang romanticism, closely intertwined concepts. May ka-blogs, giliw na giliw pag nagdi-discuss ako nito, haha, at animated rin ang online okrayan pag ito na ang paksa… Ay, ito ang wento ko sa inyo – hindi pa tapos ang diskusyon sa nation-state, nationalism and romantic thoughts. Sakaling sisipagin pang magsulat sa blog, may diskusyon pa dyaan, hihi…. Isa pala sa mga gurong nag-impluwensya somehow sa blogger dito ukol sa paksa, si Prof. Alex Magno – kolumnista sa Abante at sa Inquirer. Tatlong beses ko siyang naging titser, ahihi. Mapanlait siyang nilalang, hoho, at may writing assignment every meeting – natuto kaming magsulat, kahit hindi maaalam… Ay, si Sir, ang recall nya parati, estudyante nya ako, 10 years earlier, ang sama… Isip ko minsan, gantihan sya – gawaan ko ng write-up… XoXo 😉

 

Sa English na site, ang paborito ko sa love posts, ang When Love Comes A Knockin’. Sa ka-blogs na Pinoy, ang gusto yata nila, ninyo, yong post tungkol sa Valentines… Ewan ko, gusto ko itong kumakatok dahil tila improvement na ito over Larawan ng Taong Wala sa Sarili. Pareho lang ang dalawa, satire on love, kung tutuusin… Pero parang mas mature na ang handling sa paksa sa When Love Comes. Bakit at paano? Noong sulatin iyon, na-encounter ko na ang love writings nina limitsandhorizons at bagotilyo, ka-blogs na pinagkakautangan ko ng loob sa paksa…. Tapos, personally, proud ako, ang post ay ni-like ni fivereflections  isa sa pinakamahusay na poet blogger na nasalubong ko.

Mas at home yata akong magkwento sa English site, kumpara sa Tagalog. Hindi ko alam, but I find the audience there more open to ideas, more liberal and accepting siguro. … 🙂 Sa isang banda, mas sanay nang maghayag at magsulat sa salitang Ingles ang blogger dito, parang… Sa mga naisulat doon, paborito ko ang The rain and quiet. Fiction story ito based sa news na may model na dinukot, pinatay at inihagis sa isang mataong lugar… Aliw nang iyon ay maisulat, pakiramdam ko, ako ay malikhain, ahihi… Ang approach na ginamit sa post, galing sa Oro, Plata, Mata – pelikula  tungkol sa Japanese occupation ng Pilipinas. Ang kakaiba, sa entire movie, isang eksena lang may ipinakitang Hapones. O, di ba, kakaaliw…

 

Sa mga tulang naisulat sa Ingles, dalawa ang paborito ko – ang In the Fields of Hate I Wandered at ang The Things We Brave. Conceptually, contrast ang dalawang akda… Calling out for peace ang In the Fields of Hate, piyesang naisulat dala ng masaklap na pangyayari sa totoong buhay, sa isang sitwasyong damang-dama ang kawalan ng pagmamahal… Sa kabilang banda, ang The Things We Brave, pagkilala sa pangangailangan ng pag-ibig sa buhay ng tao, hihi… Sabi sa akda, darating sa punto, kailangan ng taong mag-reach out, para makatawid sa buhay. Nang maisulat ang mga iyan, wari ko, may nag-mature na somehow sa pagdamdam at pag-iisip ng blogger dito. Na kahit paano, I have something to show for all the years that passed, for all the pains and joys that I’ve experienced… 🙂

 

 

Kumusta, mga kapatid? Sana kayo ay nasa maigi… Mabuhay kayo! 🙂

 

Ikatlo

 

Hello, ka-blogs! Ikatlong anibersaryo ng DPSA noong ika-27 ng Agosto, 2013. Ika-4 na taon na sa blogging, yehey! Masaya, kahit pa maulan, madilim at magulo… 🙂

 

 

Image of a gift and balloons in celebration of third anniversary

Ikinalulugod ang ikatlong taon ng pagsusulat sa blog at masayang tumitingin sa ika-apat na taon sa blogging/ http://www.womensbiblecafe.com

 

Masayang magsulat ng mga iniisip at pakiramdam. May kakaibang tuwa pag pine-press na ang ilathala. 🙂

 

Masayang malamang kaya palang isatitik ang mga isipin at saloobin sa paraang tila sila ay kwento…

 

Masayang makabasa ng feedbacks and comments ng kapwa bloggers. Nakakatuwang nagbigay sila, kayo, ng oras para magbasa… Salamat. 🙂

 

Masaya ring makabasa at mabatid ang mga pakiramdam at iniisip ng ibang bloggers.

 

Masayang makanood, makarinig at maging bahagi ng malilikhaing gawa ng iba. May saya ring hatid pag nakakapag-comment sa posts ng kapwa bloggers.

 

Masayang makasalubong at mapaglimian from time to time, ang points of views ng iba.

 

Masayang may makilalang mga tao sa malayo at malapit, kahit sa virtual setting lamang...

 

 

 

 

Masayang may nakakahuntahang nasa malayo, pero parang malapit.

 

Masayang may nakakakwentuhang nasa malapit lang, pero para minsang ang layo, ahaha.

 

Masayang mabatid na pinagkukwentuhan ka online and offline ng mga taong di mo pa naman nakikilala at di ka pa rin kilala. Akalain nyo ‘yon? 🙂

 

Masayang malamang hinuhulaan at dinurugtungan nila ang mga kwento mo, hoho. Kahit pa madalas, ang layo ng plots nila sa totoo, hihihi. Peace!

 

Masayang malamang may bloggers na nagpapakita lang via the Statistics, pero di nagpaparamdam through likes and comments. Creepy, pero masaya, hohoho.

 

Masayang may bloggers, gusto kang makahuntahan sa chat at makakwentuhan sa email, pero di magpaparamdam sa About Pages, di magla-like sa posts. Tsika lang… Come and go ang peg? Aysows, pwede rin. Masaya rin naman… 😉

 

Masaya ring makitang may bloggers na nagti-tinker sa iyong IP address, sinusundan ang iyong online activities and affiliations, tina-track ang iyong comments at pinadadalhan ka ng spams and fake followers. Ang saya, hala pa… 😉

 

Masayang malungkot na may mga taong nagtatampo, nagagalit at kinukutya ka sa di malaman o ayaw ipaalam na dahilan. Basta… 😉

 

Masayang inaabangan, ini-interprete at binabalikan ng ka-blogs ang posts na may attached music, hihi. Iniu-ugnay kaagad sila sa personal na buhay at state of mind ng blogger dito. Ang cute at ang saya, hoho…

 

Masayang pinagkukwentuhan at hinuhulaan parati ang lovelife or lack of ng blogger dito sa tuwing may pag-ibig at love-related post sa sites, ang kulit… Hala pa, comment na lang, kung di nyo makuhang i-like, hoho. Salamat sa concern na  magka-lovelife dito, hihi, pero ‘yaan nyo na lang na ako ang mamroblema no’n… 😉

 

Masayang malaman, ang pinaka-consistent na viewers ng sites ay yaong mga sumisilip para okrayin ang blogger dito. Love ko na kayo, alam nyo yon? Nakow, chances are, love nyo na rin ang blogger dito, hala, lagot.. Peace. Basta, sa akin, di love and hate ang magkasalungat. Ang opposite daw ng love, apathy. 🙂

 

Masaya and enlightening na malaman, radical and drastic daw para sa ibang ka-blogs ang mga ideyang hayag sa posts – centuries behind ang pananakahan sa ating bansa, late ang philosophical ideas na nasagap nina Rizal at future-oriented activity ang blogging. Sa akin, ang sayang malaman ang inyong palagay…  Ay, sabi sa About page ng DPSA, ang blogger dito ay maligalig. Pasensya na, di kayo ipaghehele ng ideas sa sites, whoho. Pero pag minsan, may mababanaag din somewhere na tenderness, ahihi, yaong mga interesado, hala pa… ^^

 

Masayang malaman, may ilang bloggers na consistent na naka-follow lang, di nagpaparamdam, pero pana-panahong nagbabasa at sumusubaybay. Alam kong andyan kayo… Salamat for your patronage, mga kapatid. 🙂

 

Masayang mapagtanto, sa daang bloggers na dumating at umalis – dumating na bumati at umalis ng walang paalam, masiglang dumating at umalis na may lungkot, patagong dumating at tahimik na umalis – may dosena pa ring darating at sisilip, huhunta at kukwento. Kahit sumandali…

 

Masayang mabatid, first-hand, isa sa mahahalagang aral sa blogging, don’t take yourself seriously. Pag minsan, makakatsambang makapaglathala ng posts na parang may sense, tila maganda at nakakapukaw sa ka-blogs… Good job, maybe, pero huwag umasa ng malalim at pangmatagalan. Just cool it, ‘ika nga… 🙂

 

Masayang mapagtanto, andito tayo at nagba-blog, may hinahanap – sa loob at sa labas. Andito raw tayo, in search of humanity: other peoples’ and our own…

 

Masayang malaman, sa tatlong taon sa blogging, may tatlo rin yatang naiwan at nanatili – kakwentuhan, kabahagi at kahit paano, kapanalig – sa paghahayag at pagsusulat ukol sa buhay na puno ng sakit, pagkainip at kulit… 😉

 

Image of a poster about holding hands

Hawak-kamay sa pagtahak sa magulo at masayang buhay/ favim.com

 

Ikinagagalak kong andito pa rin kayo sa ikaapat na taon sa pagsusulat, paglikha at pagsasatinig ng mga naisantabing pangarap, nawaglit na pakiramdam at lalandasin pa lamang na bukas…. Salamat! 🙂 😉 🙂

 

Payak na pamumuhay sa isang luma pang panahon

 

Lampas sa nostalgia for rural past ang iniaalok  dito, pasensya na. Sakaling hanggang doon lamang ang inakala ng mambabasa, ikinalulungkot ko. Hayaan ninyong magpaliwanag ako ng bahagya kung bakit…Nakatira kami noon sa bahay-kubo, ang karanasan ay di singromantic at singsaya noong sabi sa kanta… Pero, appreciated ko ang parteng iyon ng aming buhay at pamumuhay. Hmn, iniisip ko pa bang ulitin? Parang di needed, di na rin practical. Hindi ko rin sure, kung kaya ko pa… 😉

 

Image of a couple reaping palay harvest in rural Philippines

Maraming mga palayan ang nangawala sa bansa na nagdala ng kagutuman sa kanayunan ng mga huling taon/ rbapmabs.org

 

May isa kaming kapatid, parating dreaming na ibalik ang luma pang panahon.  Sabi nya, simple lang daw noon. Totoo naman… Pero, duda ako kung kaya nya, sakaling mangyari ang return of the comeback, hihi… Sa aming lahat, siya ang pinakakumpleto ang gamit sa pagluluto, moderno at convenient ang mga kasangkapan at mababa ang tolerance nya sa alikabok, putik at mga dumi, hahaha. Dahil nagkukunwari akong fair na tao, bibigyan ko sya ng, hmnn, three days… Try lang. 😉

 

Image of women washing clothes in a river in rural Philippines

Masarap maglaba sa ilog, huwag lang papaabot sa init/ http://www.backpackingphilippines.com

Payak din ang modernong buhay, sa tingin ko… Pag magluluto, pipihitin lang ang gas stove, pag maghuhugas ng pinggan, pipihitin lang ang faucet at pag madilim, ipi-press lang ang ON ng switch – ano pang mas sisimple? Ang medyo komplikado, pag walang pambili ng LPG refill, pag nalimutang bayaran ang bill sa tubig at pag walang pambayad ng koryente, hoho…. Ayon, medyo komplikado ang manghiram ng pambayad ng bills, medyo mahirap i-explain. 😉

 

 

Image of a man on the way to the forest in rural Philippines

Pirming may gulok sa kaluban ang mga Tatay sa kanayunan/ http://www.terraproject.net

Nakakatuwang magluto sa kalang de-kahoy. Masarap din ang mga pagkaing luto sa kahoy, mabango at natural na natural, ‘ika nga… Ang di nakakatuwa, ang magpaputi ng mga kalderong puno ng uling. Sabagay, okey pa rin pag may mauusap o mauupahang maglinis para sa iyo, hihihi… Hindi na rin madaling maghanap ng taga-sibak ng kahoy ngayon, maski sa liblib na lugar. 😉

 

Pinakamahirap ang magkasakit sa remote na barrio. Kung pangkaraniwang sakit lang, pwede nang lunas ang mga tradisyunal na halamang gamot. Pag malala at kumplikado na, kailangan na ng makabagong gamot at ospitalan… Sabihin mang may natural healing powers ang medicinal plants – kailangang dumaan sila sa process – para tumalab sa katawan ng maysakit at makapagpagaling. Di  pwedeng paracetamol lang ang iinumin at nakaantabay sa taong seryoso ang medikal na kalagayan…

 

Ang food production ng makabago man o makalumang bansa, dependent pa rin sa mga kanayunan. Sa gayon, kailangang magkaroon o panatilihin ang kabuhayan ng mga taga-bukid… Sa bawat kalamidad na dumarating, unang naaanod ang self-esteem ng mga kalalakihan sa nayon, daan para mapalapit sila lalo sa alak, sugal, kapabayaan sa mga tungkulin at pananakit sa mga miyembro ng pamilya. Hindi biro ang dinaranas ng asawa at mga anak nila – sa kahirapan ng buhay at kalupitan.

 

Sa Pilipinas, pinakamababa ang productivity ng agricultural sector, may malaking gap, sa napakalaking bilang ng mga taong naka-depende rito… Matagal nang nakaungos ang manufacturing sector  at nitong mga huling taon, nangunguna na ang service sector sa productivity or output sa pangkalahatan… 15 taon ang nakakaraan, 93% ng negosyo sa bansa, di man lang papasok sa kategoryang small scale business. Categorically, sila ay tiny or micro. Nag-improve na, pero sa kasalukuyan, at least 85% pa rin ay micro – pagawaan sa silong, talyer, stalls, mobile peddling at mumunting tindahan sa harap ng bahay…

 

Image of a farmer's dwelling in rural Philippines

Ganito ang karaniwang tirahan ng magtatanim sa bukid sa ating bansa/ tourism-philippines.com

Ang pagsasaka gamit ang hayop at ararong bakal, na-devise pa ng tao, libong taon na ang nakakaraan. Biblical times, kung tutuusin, matapos matuklasan ang bakal at metallurgy. Ito pa rin ang gamit ng maraming farming communities sa Pilipinas… Pero may mga mas luma pang preoccupations. Ang pagpapastol ng hayop, isa sa oldest professions ng sangkatauhan, lumaganap sa unang yugto ng settled communities. Isa rin ito sa least remunerative na hanapbuhay sa ngayon. Subalit, may mga kababayan pa tayo, tanging sa ganitong paraan nabubuhay. Ganoon din ang pangingisda – gamit ay kawil, buslo at simple hooks lamang.

 

Kung papansining maigi – yaong mga nakapagtayo na ng matitibay na negosyo, nakapagpatapos ng maraming anak at nakapagtrabaho sa abroad sa mahabang panahon – siyang nakaka-afford mamuhay sa rural setting, pero may kabuhayan at access sa pasilidad at mga serbisyo. Sila ang may kakayanang mabuhay ng “payak at sapat” sa natural setting, pero di nahuhuli ang antas ng pamumuhay.

Sa mga taong wala sa buhay na nakatira sa rural na lugar, nanatili pa ring luntiang kabukiran, sikat ng araw at simoy ng hangin ang afford nila. Kapos sila sa pagkain, kalusugan, salapi, aral, transportasyon, pakikipagtalastasan, tiwala sa sarili at maging sa mga pangarap at balakin sa buhay. 

 

Image of a verdant rural community in the Philippines

Malawak ang bukid, luntian ang paligid at malamig ang simoy ng hangin sa kanayunan. Subalit kakambal pa rin ng buhay doon sa ngayon ang kahirapan at atrasadong pamumuhay/ http://www.panoramio.com

 

Ka-blogs, comment kayo…  Ang dami ko na yatang naikwento, kayo naman… 😉

 

Sugpong ng Ilog

 

 

Ang mga alaala ay tulad ng mga ilog, umaagos

Ang mga tanawin sa ating isip, dumadaloy

Mga isiping naghihintay sa tamang sandali upang

Pumatak sa mumunting sapa at lumandas pabalik

Sa paningin. Isa-isa, atin silang sinasalok

Sa batis ng gunitang namumuo sa gilid ng ilog.

 

 

Image of river in Romblon, Philippines

Mga alaala ay tila batis ng gunita sa gilid ng ilog/ intactnature.com

 

 

Sa bawat sugpong, may salaysay na nabubuhay at nagbubunyag

Sa nawalang alaala, nananariwa at kung minsan

Nagbabago habang ang ibang nalimutan ay bumabalik.

Ang kulay ay maaring tumingkad at ang

Kasiyahan o kalungkutan, higit-kumulang, sumidhi.

 

Mga kwento ng kahapon, dumaraan sa ‘ting mga isip

Mga puso at kaluluwang bumubuhay sa ating nakalipas

Sumasariwa muli sa ating pag-asa, nagpapaalala sa ating

Mga nalimutang pangarap. Sumasariwa sa ating diwa 

Bilang bahagi ng isang bagay na dakila at wagas.

 

 

Image of the Cagayan river in the Philippines, one fine day

Ilog na tahimik, hinahayaang pilasin ang mga dahon ng araw/ en.wikipedia.org

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

At naroroon din ang katahimikan, ang nag-uunahang tubig ng

Mga alaala ay titimo, ang araw ay sisikat at lulubog

Habang napipilas ang mga dahon ng panahon, ang iba’y higit na mabilis

Lumiko tayo sa isang daan; tumingala sa langit,

Minasdang magbago ang tanawin, hanggang

Mamukhaan, lumukso ang ating mga puso, ang mga kaluluwa natin

May ngiti at minsan pa dumausdos pababa sa

Ilog ng ating alaala patungo sa kariktan

Ng isip nating parating may malay. 😉

 

(Salin ng Tulang Juncture of the River by Ann Johnson Murphree)

 

 

Juncture of the River

 

Memories are like rivers flowing through

The landscapes of our minds, liquid

Thoughts waiting for the right moment to

Trickle into tiny brooks and flow back in our

Sight.  One by one, we pluck them from the

Pools of recollection that form at rivers edge.

 

Each juncture, a story finds life and reveals

The lost memory to us, fresh and sometimes

Changing as some things forgotten returns.

The colors may become more vivid and the

Happiness or sadness, more or less intense.

 

Tales of yesteryear pass through our minds,

Hearts and souls keeping our past alive,

Renewing our hopes, reminding us of our

Forgotten dreams. Renewing our sense of

Being a part of something great and lasting.

   

Then there is silence, the rushing waters of

Memories are stilled, the sun rises and sets

As days go by, some more quickly than others.

We turn down a road; look up at the sky,

Watch the landscape change, become

Recognizable, our hearts leap, our souls have

A smile and we are once again gliding down

The river of our memories into the wonders

Of our always conscience minds.

 

©2013.annjohnsonmurphree

 

Mga kapatid, si Ann Johnson Murphree ay painter, kilala for her images and renditions of the countryside, sa Alabama. Mahuhusay rin ang kanyang mga tula about rickety old farms… Kailan ko rin lang sya natuklasan – may isang English poem, nailathala sa English site ng blogger dito, nabasa nya yata… Nag-subscibe sya, ahihi… Ang works nya, portraits ng rural life, true to form, ‘ika nga… 🙂

 

Paunang pagbati sa ating  Buwan ng Wika, ka-blogs. 🙂 Maari nyo ring isalin ang tula, sa sariling blogs at maging sa comment section dito. Salamat, sana ay nasa maigi kayo. 🙂