Archive for Marso, 2013

Hindi na maputik ang daan sa amin, part 10

 

Hello, mga ka-blogs! Part 10 na ang series natin. O, part 10 pa lang, ahaha. Maski ako, naiinip na, pramis. Kasubuan ito, hahaha. 😉 Gusto ko na rin ng ibang menung isusulat. Pero since andito na, tyagain na natin, ahihi… 🙂

Am hoping, hanggang part 12 lang. Sa parteng iyan, harinawa, covered na ang mga usaping kasangkot, ang MGFs, ng usapang pag-unlad sa kanayunan o kakulangan nito… Sana, by that time, may natitira pa sa limang readers ng DPSA, hihi. 🙂

 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

 

Usapang Third World tayo, mga kapatid… Ikatlong Mundo, narinig nyo na dati? Oo, sa mga balita, madalas kakabit ang praise pag usapang foreign aid ang paksa. O kaya, loans or assistance ng regional or international bodies sa mahihirap na bansang gaya ng Pilipinas… Ang mga taga-Third World daw ay dapat ayudahan o pautangin – lagi – para makahabol sa takbo ng mundong pinangungunahan ng mga nasa First World at sinusundan ng mga nasa Second World. Oo, ahaha – nasa ikatlong tier tayo as a people – sa rango ng mga bansa. Patunay na may discrimination at hindi fair ang buhay sa daigdig, ahaha. 😉

 

Anyway, ang mga katagang Third World, naumpisahang gamitin, panahon ng Cold War (approximately, 1947 to 1991) sa pagitan ng U.S. at U.S.S.R., dalawang bansang nangunguna bilang military powers sa mundo – matapos ang World War II…  Sa pinakasimple, noon ang First World ay mga bansang allies ng U.S. at ang Second World, allies ng USSR… Lahat ng iba pang non-aligned sa dalawa, Third World… Sila ang mga bansang walang pinapanigan – alinman sa wala silang maipantaya sa gera o dahil sa takot na maipit sa higanteng pwersang nag-uumpugan… Over time, na-develop ang connotation na pag Third World, ibig sabihin ang bansa ay mahirap, sinamantala o sinasamantala (exploited) at dating kolonya… Ang French demographer and historian na si Alfred Sauvy ang nag-coin ng term noong 1952. Sabi nya, ang grupo raw ng mga bansang ito – mula sa pagiging nothing, also wants to be something…

 

Sixty one years later, hirap ang development experts and povery analysts sa mundong sabihing naging “something” na ang mga dating “nothing.” Ang iniluwal ng studies ni Sauvy at ng mga sumunod pa sa kanya – mga patakaran sa antas pandaigdig na may layong bigyan ng assistance and aids ang Third World economies. Karaniwan, loan packages ang mga ito sa mga bansa, idinadaan sa at ipinamamahagi ng institutions – International Monetary Fund (IMF), World Bank (WB), Asian Development Banks (ADB) at mga international foundations – para tulungan daw ang mahihirap na bansang makahabol at umangat naman – – ang quality ng buhay, humaba ang life expectancy at maabot ang basic health goals ng mamamayan… Hindi raw ganoon kabilis hanapan ng lapat na solusyon ang suliranin ng kahirapan, sadly… ^^

 

Image of people trying to secure usables from garbage files

Karaniwang eksena sa isang bansang Third World – may mga taong nabubuhay sa pagkakalaykay ng basura/ http://www.amigosforchrist.org

 

Bakit? Ano ang palaman ng poverty na hirap tayong bawasan, papanghinain, kundiman, tuluyang alisin? Wala naman, masyado… Exploitation lang o pagsasamantala, mga kapatid, ayon… Pananamantala ng malakas sa mahina, ng mayaman sa walang-wala, ng may-aral sa kulang o walang-aral, ng malaki sa maliit, ng nangunguna sa nahuhuli, ng may kapangyarihan doon sa wala, ng may resources sa wala (hindi kasama ang pananamantala ng maganda o gwapo sa pangit, hihihi), ng may baril sa walang armas… Pagti-take advantage ng nasa mas mataas ang kalagayan sa nasa ibaba, ng may power sa kakaunti o walang power – ng paulit-ulit – sa considerable period of time. May abuso… May ganito nga ba? Mahirap yatang itanggi. Madalas ay mayroon… May inequality, since time immemorial, oo. Pag ang di-pagkapantay-pantay ay ginamit para siilin o gipitin at tuntungan ang mas mahihina, yaon ang exploitation.

 

Ang rape o panggagahasa, pananamantala ng malakas sa mahina (at mas madalas, sa mas mababa rin) at walang kakayahang lumaban. Domestic violence o paulit-ulit na pananakit sa asawang dependent sa kabuhayan at walang ibang matatakbuhan. Pangingikil, on a regular basis. Pagpapasweldo ng sobrang baba, sa tauhan o empleyadong walang ibang mapapasukan. Pagbili ng boto – ng mga taong desperado, isang halimbawa rin… Pananakop o colonization – ng mas malalaking bansa – sa mas maliliit at mas mahihina pang sibilisasyon. Pagpapautang sa napakataas na interes – sa tao, institusyon o bansa – gipit at walang ibang makukuhanan para makatawid. Ang advantage ng isang panig — lakas, edad o seniority, economic power, arms, position and capital — ginamit para lalo pang manaig  at panatilihin ang di-pantay na ugnayan. Lagi, may cruelty and violence sa process, hayag man o hindi

 

Bakit crucial ang exploitation sa existence and maintenance of poverty? Sa gap daw sa pagitan ng dalawang panig, naroon ang room for growth ng tao. Andoon din ang space para mang-abuso, manggipit at manupil. Andoon din ang espasyo para panatilihing walang lakas, walang katarungan at mangmang ang kapwa… Sa pang-aabuso, panggigipit at panunupil, hindi lamang ang physical resource ng tao ang sapilitang kinukuha, inaagaw o ipinagkakait, maging ang kanyang phychological resource – kanyang dangal at pride – bilang isang nilalang… Sabi, sa kanyang natural condition, ang tao raw ay malaya. Ngunit matapos ang encounter sa exploitative situation or condition, naiiba na ang psyche. Parang nagiging artificial – bawas, kundiman damaged o nakatali – constrained… At sa gayon, siya ay mas vulnerable – para sa susunod at iba pang pananamantala, ng kaparehong panig  o, ng iba pa…

 

Pagkatapos gahasain ang isang babae, halimbawa, ang taas na ng level of fear niya, hindi na kapareho ng dati ang kanyang sense of security at tiwala sa sarili at sa mundo.  Gayundin daw ang nangyayari sa isang taong nagbenta ng boto. Sabi niya sa sarili, kailangan – usapang survival… Pero, alam niya, kahit paano, sa pagbebenta ng karapatan, may nawawala sa kanyang pagkatao, somehow… Ganoon din daw sa taong napipilitan laging mangutang dahil sa kagipitan – parang nagsasangla siya ng kaluluwa, paulit-ulit na pagkapit sa patalim… Pag sinasakop naman ang isang bansa, nangangahulugan ng maramihang patayan, panggahasa ng kababaihan at pagka-traumatize ng mga bata. Maaring sabihin – ang gera ay package ng kaimbihan, kalupitan at panunupil – ng isang grupo ng tao, sa isa pa… Bibihira ang nakaranas ng gerang hindi damaged or impaired ang psyche, sa pagkahabang panahon o, sa habambuhay.

 

Pagmamalabis at paggamit sa kapwa – parang ang sakit isipin… Pero, nangyayari – nakikita, naririnig o nararanasan natin – sa mga pagkakataon. Ang exploitation ay maaring maganap sa iba’t ibang social setting – sa loob ng bahay, sa community, sa eskwelahan, sa workplace, sa loob ng bansa at maging sa pagitan ng mga bansa. Ito ay maaring within a unit (halimbawa, society) or brought in, by outside forces…. Sa kalikasan ng tao, parehong naririyan ang kabutihan at kasamaan, oo. Hindi naman siya laging masama, kadalasan, mas pinipilit pa rin niyang maging mabuti… Pero, pag dumating sa point na-breach nya ang threshold, halimbawa, nakatikim siyang magmalupit o gumamit ng dahas at hindi siya nahuli – mas malaki raw ang tsansang ulitin niya ito…

 

Sabi ng mga dalubhasa, ang rapist hanggang hindi nahuhuli at napaparusahan, chances are, uulitin niya ang krimen – sa kaparehong biktima o sa iba naman… Ganoon din daw ang employer na hindi pa nabibisita ng Labor – hanggang pwede pang kakapiranggot ang pa-sweldo o walang ventillation ang workplace – hindi muna niya i-improve ang work conditions. Titiisin niya… Hindi naman lahat, pero mas marami ang gayon – lalo sa yugtong nag-uumpisa pa lang ang manufacturing sector ng isang bansa… Anupa at tila may kung anong kasiyahan at excitement na hatid ang pagmamalabis – sa kaisipan at pakiramdam ng gumagawa – a sense of power… Bukod pa sa mga materyal na benepisyo, galing rito. Sa kabilang banda, ang biktima raw ng exploitation – matapos ma-expose ng paulit-ulit sa marahas at degrading na karanasan – may tendency — i-justify ang ugnayan bilang tama — mentality ng isang abused.

 

Ang mga Espanyol ang kinilalang imperial power sa mundo matapos ang Portugese

Painting image ng Spanish colonization ng mga natives/ http://www.shmoop.com

Punta na tayo sa paksa natin – colonization – rape ng bansa, ahaha… 🙂 Medyo masagwang pakinggan, pasensya naman. Pero, essentially, iyon yaon. Kumbaga, ang pananakop – height and concentration ng exploitation sa kasaysayan ng tao. Ito ay panggagahis ng tao at a mass scale: maramihan… Kung ang slavery o pang-aalipin ng kapwa ang pinakamalalim na uri ng pagsasamantalang lumatay sa kasaysayan ng tao, ang pananakop naman ay pinakamalapad at pinakamalawak ang naging sakop… Sa armed conquest, armas at war techniques ang puhunan at mga sundalong handang pumatay at mapatay. Ang mga kapalit – mas malaking teritoryong masasakupan, mas maraming resources para sa sariling mamamayan at dagdag na taong palalaganapan ng relihiyon, paniniwala at kultura – the essence and end of wars of aggression.

 

Ang isang bane ng colonization, ang bansang minsang nasakop ay vulnerable – para sakupin muli… Kung matatandaan sa World History natin from high school, may ilang bansang umabot sa hanggang lima ang naging colonizers – sa iba’t ibang yugto ng kanilang kasaysayan. Pagkatapos ng gera, ang loyalties ng kanilang mga mamamayan ay hating-hati, bukod sa labis ang kanilang pagkapagod. Hindi halos makagulapay ang bansa. Lasug-lasog… Mayroon namang iba, pinaghatian ng tatlo hanggang limang bansang mananakop ang iisang teritoryo. Pagkatapos ng dekada o daantaon ng digma – bagsak ang kabuhayan ng sinakop, magkakaiba ang languages sa iba’t ibang bahagi ng bansa, iba-iba na rin ang cultural influences at, maraming kababaihan ang naanakan ng iba’t-ibang lahi. May significant na bilang ng mga batang hybrid, ipinanganak sa panahon ng gera subalit, walang kikilalaning ama. Gulanit at gutaytay ang fabric ng lipunan…

 

Napag-usapan natin sa umpisa, tungkol sa aids and assistance para sa Third World countries – para makahabol sila sa pag-unlad, sabi… Kasama rito ang Pilipinas, na maswerte pa, kung tutuusin – dadalawa ang bansang nakasakop sa atin. Matapos ang pandaigdigang gera, reconstruction and rehabilitation ang agenda. Ito, in recognition of the fact, pag nagdidigma – napakarami ng nasisira at kailangang itayo, kumpunihin at palitan – physically and otherwise… Matapos sirain at lurayin ng paulit-ulit ang bansa-  patayin ang mga kinikilalang pinuno ng lipunan, gawing tagasunod ang mga di-pinatay at ibahin ang kaayusan sa nakasanayan  ng mga tao – kinuha ang resources nila, kinontrol ang major industries at naglalatag ang colonizers ng mga bagong patakarang susundin ng mga sinakop. Tila ang manggagahasa ay nakipamahay sa kanyang biktima at mula noon, siya pang masusunod…

 

Image of logging in North Borneo in late 19th century

Logs and timber ng bansang nasakop ang agad tinutumbok ng mga dayong nananakop/ en.wikipedia.org

Mura at tubong lugaw raw ang colonization bilang venture. It is an extractive and one-way relationship – isa-siphon ng nananakop ang natural resources ng sinasakop. Unang sisilipin ng mga dayong mananakop ang mga lupa at tubig ng natives – para sa langis at minerals na posibleng minahin. Kasunod, titingnan nila ang mga posibleng sources ng timber, logs, rubber at iba pang resources na maaring ibenta sa malakihang scale, sa pandaigdigang pamilihan… Kahit pa madalas, sabi ay Christianization/Islamization and education of the natives ang goal ng pananakop, sa jungle and caves kaagad ang punta ng mga dayo pagkapasuko sa natives… Bago pa idating sa isla ang pari at mga guro, nauna na ang prospector at geodetic engineer, kasama ng mission head – sina-size up ang posibleng value at potensyal ng war loot…  Sa malao’t madali, idudugtong nila ang backward economy ng bansang sinakop sa ekonomiya nilang mas abante – bilang supplier ng raw materials.

 

Advertisements

Hindi na maputik ang daan sa amin, part 9

 

Hello, mga ka-blogs! Ahaha, binalinguyngoy ba kayo sa previous post? 😉 Pasensya naman, naparami yata ang nilalaman at malalalim… Pero, naman, kaya nyo ‘yan –  Gini coefficient, sus. Tandaan, repeater lang sa College Algebra ang nagkukwento, hala. Pumasa naman agad sa Statistics, hehe… Pero yun nga, gusto kong i-share sa inyo, nasusukat ang kahirapan at ang inequality sa lipunan. Isa pa, nakikita rin natin sila at nasasalubong… Pero siyempre, ang mas malaking tanong – na-overcome ba ang kahirapan? Paano? Sabi, nai-engineer daw ang progress ng lipunan. Paano pala pag mabagal o kapos o walang progress ang lipunan – may nag-i-engineer rin ba no’n? Ahaha, pasaway ang tanong, kainaman na… 😉 🙂

 

Image of an urban poor community against the backdrop of the country's central business district

Gaano kalaki at kalawak ang dapat na cost ng development? Gaano katagal? / youronevoicecanmakeadifference.wordpress.com

 

Lahat naman yata tayo, nakakita na ng rows of shack houses o ‘yong sa karaniwang tawag – squatters. Di ba, pag minsan nga at nadadaan tayo sa mga ganoong lugar, parang ayaw na nating tumingin? O, kaya naman, tingin tayong mai- maigi? Sinisipat natin – paano kaya sila nagkakasya lahat doon sa apat na metro kwadradong espasyong di na halos makita sa rami ng mga damit, anik-anik at sinampay? Oo, haha. Tapos, di natin halos maubos maisip – paano nila natitiis ang ganoon kadugyot na kalagayan? Amoy-ihi, magkahalong dumi ng tao at aso ang amoy at amoy-pawis din – shaks – ng mga taong dikit-dikit sa kakapirasong strip ng lugar na pinilit gawing habitable… Paano nga kaya sila nabubuhay? Sabi natin…

 

Informal settlers ang tawag sa kanila sa mga meetings na karaniwang napupuntahan ng lola nyo. Mas maganda nga namang pakinggan kesa sa salitang squatters. Sa mayayamang bansa, ghetto ang karaniwang tawag – lugar na tirahan ng ethnic migrant population o mga dayo sa bansa at mga lower middle class na dumausdos pa ang katayuan. Tapos, meron din silang tinatawag na homeless – mga taong natutulog sa mga subway, sa gilid ng mga gusali at parke at sa mga istasyon ng tren at bus – habang ang mga gamit ay nakalagay sa lumang grocery cart…

 

Image of a homeless child in Malate, Manila

Larawan ng isang batang Pilipina na ang tirahan ay ang mga kalye sa Malate area/ http://www.trekearth.com

Dito sa atin, mga taong grasa ang tawag sa walang matirahan  – mga natutulog sa ila-ilalim ng tulay, o kaya, sa mga lumang kariton o kaya sa benches sa mga pampublikong lugar – ang sapin sa likod ay kartong papel lamang… Noong babago sa Kamaynilaan, sila ang unang naka-shock sa akin. Namangha ako sa rami nila at sa itsura ng kanilang kalagayan… Sa Quaipo ako unang nakakita ng ganoon, gabi – mag-a- alas diyes na yata at patulog na sila. Tatlong mahahabang hilera sila ro’n. Nagmarka ang nasaksihan sa akin.. May mga pulis na dumating noon, itinaboy ang mga tumutulog sa bangketa paalis. Medyo nalaglag ang panga ko … Kako, pwede palang  ma-displace ang mga tao ng ganoon kalala?

 

Bleeding heart liberal ba kanyo? Ahaha, hindi pa… Simpleng curious lang, palagay ko. Noo’y hirap na hirap pa rin kami sa buhay. Kaaahon lang galing sa nayon, kinakapa pa ang mga kaparaanan sa malaking lungsod, umuupa sa lumang boarding house sa Sta. Mesa at pag nagluluto, blue flame na binobomba pa ang lutuang gamit namin… Saka, hirap kami noon sa buhay sa bukid na pinanggalingan – walang-wala, ‘ika nga…  So, kumbaga, it was a surprise for me to learn – pwede palang may mas mahirap pa sa amin? Wala rin kaming pera, hindi sapat ang budget namin noon sa pagkain at pamasahe… Pero yaong mga walang matulugang nasalubong, hindi lang mukhang walang pera – tila wala rin silang dangal…

 

So, part ng kwento natin – displacement in society – kawalan ng lugar ng ibang kasapi. Sa mga makabago at mauunlad na bansa – developed nations – kako nga, may mga mahihirap din… Karamihan sa kanila, mga bagong dayo – mga nabubuhay sa labas at gilid ng mga sentro… Nagtatrabaho sila sa manual, dirty, delikado  o degrading na larangan. Sa industrial nations, may palugit para sa mga kasaping nasa ibaba. Kumbaga, allowance for displacement or wastage… Dahil industrial ang produksyon at buhay ng mga tao, economically, tinitingnan ang pamumuhay bilang isang higanteng produksyon. At sabi, hindi maaaring 100% na efficient ang paggiling ng lipunan. Sa mga lipunang makabago, traditionally, may allowance na 4% unemployment – mga kasaping unstable ang kabuhayan, nasa ibabang bahagi ng lipunan at malamang, needing aid…

 

Image of a mother and two children in a pavement in America

Larawan ng mag-iina sa Amerikang napaalis sa dating tahanan/ harvesttime.org

 

Ang Pilipinas, nabibilang sa kategoryang developing nations. Poor nations, ginawa na lang daw developing ang paglalarawan – para politically correct. At gaya ng napagkwentuhan na natin, hindi porke at mahirap na bansa, wala nang mayayaman. Katunayan, ang iba sa mayayaman dito sa atin, mas mayayaman pa sa counterpart nila sa rich nations o, kapantay… Kari-release lang ng Forbes’ list of world’s billionaires, nitong kabilang linggo. Kung ilan rin ang Pilipinong kasama roon. May mga pag-aaral din tungkol sa world’s millionaires, di ko lang alam kung taunan din silang gumagawa ng listahan… Anyway, sa findings ng studies, sabi, di kagandahan ang ugali ng mga mayayaman sa iba’t ibang bansa, hahaha – hindi nagbibigay (mararamot), masusungit kundiman malulupit at, mahihilig sa libre at exemptions. Underdeclared daw ang buwis nila, kundi man nandadaya sa mga bayarin. ^^

 

Kung ako ang tatanungin, mas maigi sana, marami ang Pilipinong mayayaman. Ba’t ang hindi? 🙂 Anyway, sa Social Science, ang sabing goal ng development – pagpaparami ng middle class population sa bansa. Ang gitnang uri  ang itinuturing na settled, naghahabi at nagtutuloy ng kalinangan at sibilisasyon at relatively stable na grupo ng mamamayan. Bakit hindi ang mga ubod ng yaman? Kasi raw, ang mga nasa tuktok, at, iilan lang naman sila – karaniwang nabubuhay ng mas maluho sa nakararami, detached sa mass, at konserbatibo ang pananaw, ayaw sa pagbabago (sapagkat sila ay nakaririwasa na). Samantala, ang mga mahihirap, very unstable ang kabuhayan, nagdarahop sa pang-araw-araw at sa kalakhan ay kapos sa edukasyon – kundiman mangmang. Ang mga nasa ibabang-ibaba – busabos ang kinagisnan at mas madalas, desperado ang pamumuhay na tinatahak at hinahabi.

 

Image of a poster asking people to live their dreams

Ang payo ay abutin ang mga pangarap. Magkaiba raw ang mga mithi at paraan ng pag-abot sa mga ito ng mga taong magkakaiba rin ang puhunan at nilakihan/ http://www.achievenowabetterlife.com

At the individual level, layunin ng nakararami ang iangat ang pansariling kabuhayan at katayuan sa lipunan – umasenso sa buhay…  Sabi, libre naman daw ang mangarap and sky is the limit – kung hanggang saan ang kayang marating ng isang taong nagsisipag at nagsusumikap. Ang ating paligid ay puno ng mga kwento ng against all odds na pakikihamok ng natatanging individuals – mga hindi nagpatali sa limitasyon ng kinagisnang kahirapan. Abutin ang langit at lampasan ang mga balakid, sabi… Salungat at pasaway ang sabi ng mga pag-aaral nitong huling dalawang dekada. Sabi, ang probability ng success ng individual na lumayo at umangat sa uring pinagmulan ay napakababa – kung sa pangmaramihan titingnan. May pag-angat daw namang naaabot, sa mga nagsipag-aral at nagtayo ng negosyo, ngunit slightly above lamang sa dati. Ang radikal na pag-asenso – sa napakaliit na bahagdan lamang ng populasyon.

 

Myth-debunking ang resulta ng mga nasabing pag-aaral – kapwa sa industriyalisadong bansa at sa mga bansang developing o mahihirap. Ang madalas sisihin sa hindi pagtutuluy-tuloy ng pag-angat ng tao, ang complacency o pagiging kampante. Ngunit sinasabi sa mga pag-aaral, realistic considerations at paninimbang socially ang dahilan, bakit di sobrang layo ng trajectory ng ambisyon ng mga nag-umpisa sa ibaba. Ang karaniwang halimbawa, mga estudyanteng lower middle class na excellent ang performance scholastically. Karamihan sa kanila, pinipiling maging “guro lamang,” sa halip na – umakyat sa corporate ladder, mamuno ng malalaking organisasyon o mag-assume ng high profile na public position. Para sa kanila raw, pag-angat na rin ang maging guro – sa esteem ng pamilya at kamag-anak at mga dating kasamahan – at sa bago nilang status, mas manageable.

 

Ang mga middle-class daw, urban ang kinasanayang buhay at dati nang may  kabuhayan, likely at mas madalas na sumusuong at nakikipaghamok sa sinasabing corporate ladder. Sila rin ang sanay at exposed na sa mabilisan at pampublikong setting, kung kaya mas malaki ang tendency nilang pumalaot sa careers sa malalaking organisasyon o humawak ng responsibilidad sa public office. Tila sinasabi, ang mga pagpapasya at career moves ng exceptional and spectacular individuals, depende rin sa kanilang background, kinasanayan at sa puhunan at confidence na in-afford sa kanila ng kapaligiran. Ang professional daw na professionals din ang mga magulang, mas likely mag-venture sa isang competitive na professional field – higit sa professional na siya pa lang nakapag-kolehiyo sa pamilya o angkan. Hindi raw masasabing conservatism sa ambisyon ang ganoon kundi, rational consideration din. Sa isang banda, lalabas na relative din ang definition ng success ng mga tao.

 

Image of a man in California asking for job in exchange for food

Larawan ng isang lalaking na-displace ng recession sa California, nag-aalok ng serbisyo para sa pagkain/ http://www.calbuzz.com

Sa tradisyunal na pagtingin, ang drive o tulak ng tao ang mag-aangat sa kanya mula sa kalagayan. Na usapan lamang ng kung ang isang tao ay tamad o masipag, kung lax o driven at kung ningas-kugon o determined, sabi… Tila may kinakalimutan ang ganitong argumento o paniniwala – ang katotohanang hindi pantay-pantay ang oportunidad ng bawat isa, may mga taong umiiral sa kalagayang wala o sikil ang kanilang karapatan, may mga nasasadlak sa liblib at malalayong lugar at may mga walang- walang makain, maipuhunan at maipag-aral – walang mapag-uumpisahan sa buhay… May exceptional individuals na nakakalampas sa mga limitasyon, ngunit tila higit na marami ang di-nakakatawid o sakali man, slightly above lamang. Nakalulungkot isipin, sa scale ng panlipunang pag-unlad, unang nakakalos, nadi-displace at nadi-dislocate ng mga pagbabago ang mga nasa ibaba at dating naghihikahos. Ang mga nasa gilid, natutulak pa lalo sa looban at ang mga dating mayroon na, siyang nabibiyaan sa hugos ng pag-unlad.

 

Sa tuwina, bahagi ng goals ng pamahalaan ng mga bansa, paramihin ang populasyon ng gitnang uri – mga mamamayang may purchasing power o pambili, may ari-arian, may edukasyon at may relative standard of living o nabubuhay ng komportable at maayos.  Sa klasikong pagtanaw, ang middle class ang may potential at kakayahan for citizenship at core component sa nation-building. Sa mas praktikal na konsiderasyon ng pamamahala, sila rin ang pinagmumulan ng pinakamalawak at captive na tax base. Ngunit ang ikalalago at ikararami raw ng middle class ay kung gaano kalaki ang pagitan ng dalawang extreme ends, the polar opposites – ang pinakamahihirap at ang pinakamayayaman – at kung paano tinitimpla ang magkalayo at kadalasan, conflicting nilang interests. Bawat lipunan ay may tatsulok, nasa itaas ang iilang ubod ng yaman, sinusuportahan sa ilalim ng malawak na base ng nagpapawis, ngunit hikahos na milyun-milyong mahihirap.

 

Ang karamihan sa mahihirap sa atin, doon sa tinatawag na living on the margins. Hindi sila totally displaced, tulad ng mga homeless sa mayayamang bansa. Sa mga squatter enclaves, may lugar na napupuntahan ang mga mahihirap sa lungsod at kahit paano, nakakapaghabi na rin ng buhay. Sub-standard, sa maraming sense, lalo pa sa health and hygiene. Pero may natutuluyan… Ang rural poor, hinahayaang magtirik ng munting kubo sa lupa ng kamag-anak na maylupa sa probinsya. Madalas ay kapos na kapos ang kanilang nutrisyon, kahit pa batak sa trabaho. Ngunit muli, may nasisilungan sila at napaglalagyan…

 

Sa mayayamang bansa raw, mas mataas ang level of alienation o pakiramdam ng pagkawalay sa lipunan, ng mahihirap sapagkat pangita at ramdam ang kawalan nila ng lugar sa napakabilis, sagana at state-of-the-art na lipunan. Ang kaibahan, mayroon silang subsidy, sapat upang di-tuluyang magutom sa pang-araw-araw. Ang karaniwang mukha ng alienation sa mahihirap na bansa ay ang insurgency o paglabang armado sa pamahalaan. Sa mayayamang bansa, manifest ang phenomenon sa riots, gang formations at sa independent communes na itinatayo ng iba’t ibang alienated subcultures.

 

Nang magsaliksik ang inyong lingkod sa subject matter ng poverty para sa previous post, ang pinaka-interesting na material na nasalubong ay isang mahabang academic paper, in PDF format, na nagsasabi, “Poverty is the destitution of the soul. ” 🙂

 

Image of a squatter's colony in urban Philippines

Sinong titira sa dugyot, mapanghi at dikit-dikit na tirahan kung may malilipatang iba?/ http://www.eastasiaforum.org

 

Hala, mas matagal ko pa itong nabuo kaysa sa previous post, pasensya naman sa limang mambabasa, hihihi. Sangkaterba ang drafts at revisions, pramis… 🙂 Siyanga pala, ano ang kaugnayan nito sa daang maputik sa nayon?  May connect, pangako… 😉 Ang talakayan sa itaas, tungkol sa mga uri sa lipunan at sa partikular, sa grupong tinatawag na marginalized in society… Ang mga taong living in the margins – kapatid ng mga taong tinatawag na left behind and forgotten – mga mahihirap sa malalayo at liblib na lugar, ayon. Tungkol roon marahil ang susunod na bahagi ng ating pag-uusap. Usapang baryo na muli – our local version of hillbillies. Sana sipagin ang lola nyo, hindi ako kasipagan these days, ahaha. Pero sana, may kasunod pa… Regards! 🙂

 

Hindi na maputik ang daan sa amin, part 8

 

Hello, mga ka-blogs! Puntahan na natin ang usapin ng kahirapan o poverty. Tutal, dito naman nag-umpisa ang ating usapan – doon sa kako ay liblib na, mahirap pa – ang lugar at panahong pinagmulan namin. Sabi ko, nakakatuwa, may cemented roads na doon sa amin – connected na ang mga tao at bawas na ang hardships sa buhay. Ang laking kaibahan sa dati… Pero, bakit tila yata naghihikahos pa rin ang nayon? O, kung susuriing mabuti, parang mas naghihirap pa? Hindi nga… 🙂

 

Image of a young girl in rural Philippines

Larawan ng isang batang babae sa nayon sa Pilipinas/ http://www.poverty-in-the-philippines.com

Mahirap at salat ang buhay sa nayon – stereotype na palagay ng marami. Payak o simple rin ang pamumuhay, routines at pati kaligayahan ng mga tagaroon, sabi… Sa mga di nakatira sa nayon, parang exotic ang tumira sa kabukiran – isang experiment sa alternative lifestyle o kaya ay natatanging privilege… Na parang ang pagtira roon ay usapin lamang ng pagpili – kung nais ng tao ay mahirap ngunit payak na buhay sa bukid  o ang may-asenso raw, pero kumplikadong buhay sa bayan o lungsod. Na tila nasa tao ang pagpapasya sa lahat ng oras – kung ang gugustuhin niya ay ang sinauna, ngunit may pagka-atrasadong pag-iral o ang pangkasalukuyan, ngunit makabago at nakakasabay na klase ng buhay. Totoo ba? Totoong nasasakanya ang pagpapasya? Na pipili lamang siya kung saan ang lokasyon at magkakatotoo na ang mga pagbabago sa kanyang buhay-buhay? 🙂 Totoo ring paglikas niya sa lungsod ay agad mababago ang kanyang identity at uri ng pamumuhay? Tiyak ang pag-asenso?

 

Sa Sociology, mayroong tinatawag na birth circumstance o kalagayan ng tao noong siya ay ipanganak. Sabi rito, hindi napipili ng tao ang kanyang birth circumstance – sino ang kanyang mga magulang, saang lugar siya isinilang, ano ang kalagayang pangkabuhayan at panlipunan ng kanyang pamilya at kailan o anong panahon o historical age siya ipinanganak… Sa Western philosophy, ang taas ng pagdidiin sa kakayahan ng indibidwal na taong panghawakan at i-direhe ang kanyang pansariling buhay. Ang tinutuntungan, ang pagkakaroon daw ng free will ng isang tao, ang kanyang kakayahang i-determine at isabuhay ang klase ng buhay at pag-unlad na nais niyang tahakin sa mundo… Na kaya niyang lampasan ang birth circumstance – sapagkat siya ay free and self-determining. Free nga ba? Self -determining nga ba ang tao o  nakatali siya sa kanyang sitwasyon at mga panlipunang ugnayan? 🙂

 

Sa nakaraang posts, napansin nyo marahil, kung ilang ulit kong ipinag-sentimyento ang marginalization namin noon by distance, by location. At wari ay malalim ito – nagkahiwa-hiwalay kaming magkakapatid dahil sa pag-aaral. Walang high school sa aming baryo. Ibig sabihin, kung ang isang taga-roon ay nais mag-aral, tiyak na aalis siya sa lugar. Pero, paano kung walang pera o salaping gugulin sa paglipat? At lalo pa, para sa gastusin sa pag-aaral? Marami sa aming magkakapatid, nakitira para makapag-high school. Nanirahan, ibig sabihin, parang nag-katulong sa kamag-anak para makapasok, hindi nakakauwi sa sariling bahay maski weekends. Madalas noong pinag-aawayan ng aming mga magulang ang pagpasok ng mga anak, namin… Para sa aming ama, huwag nang mag-high school – bakit pa? Para sa aming ina, iyon ang pinakamahalaga.

 

Image of a rural community without electricity in the Philippines

Wala pang semento, ni aspalto ang mga kalsada sa amin noong nasa elementarya pa ako. Wala pa ring koryente sa lugar namin/ article.wn.com

 

Alin-alin nga ba sa mga pagdarahop at kahirapan noon ang mga pagtitiis na dapat talagang tiisin? Alin-alin doon ang marapat na iangal, ireklamo? Kasi, sabi, pag mahirap at pare-pareho lang namang mahihirap sa lugar at panahon, walang issue – dapat… Iyong sinasabing dictates of the times? Pare-parehong nagluluto sa kalang de-kahoy, nag-uulam ng gulay lang at least, tatlong araw sa isang linggo at, naglalaba sa sapa – sapagkat pare-parehong walang running water, ahaha. Pare-pareho rin, pag pasko lang nagkakaroon ng bagong damit o may mga taon nga, ni hindi pa. Pare-parehong kulang at kulang ang pambili ng mga pangangailangan sa pang-araw-araw… Pare-pareho ring kulang sa aral, sinauna at magaspang ang kalinangan at kulturang kinagisnan at nilakihan, at,  hiyang-hiya, tuwing may darating na kamag-anak o panauhing taga-malaking lungsod, “Ay, pasensya na kayo, ganito lang kami… Ito lang ang mayroon, ganito lang ang nakayanan. Pagpapasensyahan ninyo…” Ganyan.

 

Maaaring itanong, gaano katagal na pamumuhay, ilang henerasyon, bago  makaranas ang isang pamilya ng ease o gaan sa buhay? Kusa bang dumarating ang mga kaluwagan at kaalwanan sa buhay o pinagsusumikapan at pinagtatrabahuhan ng walang humpay? Nangyayari rin bang panay ang pagtatrabaho at pagsusumikap ng tao, pero lubog at tubog pa rin sa hirap? Sa Social Science, may sinasabing structural poverty at transitional poverty. As the term suggests, ang structural poverty ay tila mga pader – odds stacked against a person, constraining him from becoming rich. Ang transitional poverty, mga hadlang na panandalian lang at nalalampasan din – sapagkat hindi naman structural or basic constraints. Ang marginalization by distance, isang halimbawa ng structural constraint. Dahil sa layo, nawawalan ng access ang mga nakatira sa isang lugar – sa basic sanang oportunidad at serbisyo – pagkakataong maghanapbuhay, mangalakal, mag-aral, mag-avail ng health services at makapagpa-ospital, kung maysakit.

 

Image of a man and his son loading up his boat with banana harvests

Mahirap ang mangalakal kapag walang maayos at mabilis na transportasyon/ http://www.kayavolunteer.com

 

Ang halimbawa naman ng transitional poverty ay pansamantalang pagka-lay off sa trabaho or in-between-jobs situation, pagkakasakit (na hindi tumutuloy sa disability), pag-aasawa or contracting a marriage (sapagkat malaki ang gastos sa wedding at may mga gastos sa pagpupundar ng pamilya), pagkabalo at pagkakaroon ng family emergencies (pagkakasakit ng kapamilya). Sinasabing ang mga ganitong sitwasyon, panandaliang paghihirap lamang ang dulot sa tao, sapagkat nalalampasan at karaniwang may nahahanap  na solusyon. Sa mayayamang bansa, ang usual recourse ng tao sa mga ganitong pangyayari – gumamit ng savings o halagang naitatabi o di kaya, lumapit sa malalaking institutions para sa aid, welfare, assistance or loans. Sa mga mahihirap na bansa, mas karaniwan na ang nagigipit ay lumapit sa pamilya, kaibigan at sa informal channels, associations or networks – para makatawid ang indibidwal sa mga alanganing sitwasyon.

 

 

Map showing the Gini score of some European countries

Mabababa ang Gini score ng karamihan sa European countries kumpara sa ibang bansa /shaneleavy.blogspot.com

Sa international na antas, ang Gini coefficient ang ginagamit na metric ng income inequality. Ito ay formula para sukatin ang distansya sa pagitan ng pinakamayayaman as against sa pinakamahihirap. Ito rin ang gamit para ikumpara ang income inequality across countries… Sa Gini measure, frequency distribution ng values ang sinusukat – ang pinaka-equal na kalagayan ay zero (0) at habang papalapit sa one (1) ang coefficient, nagiging higit ang inequality… Naipapakita at naimamarka ng Gini measure ang rich, poor at ang middle class sa mga kasapi o nasasakupan. Ang premise, nasa iisang bansa at may iisa at interconnected na ekonomiya ang mga mamamayan. Ibig sabihin, iisang economic pie, iisang pinagkukuhanan at pinaghahatian ng mga miyembro. Iisa rin ang pamahalaang gumagawa at nagpapatupad ng batas at nagbibigay ng economic sanctions and incentives. Sinusukat ang inequality para – makita gaano karami at alin-alin ang lalaanan ng transfers or welfare measures, matukoy ang vulnerable sectors at mailatag ang poverty indicators, para batid ang suliraning tutugunan at i-a-address.

 

Image of urban poor boys taking a rest in between scavenging plastics

Paglilibang na rin para sa kanila ang mamahinga sa pagitan ng pamumulot ng plastik na ipagbibili/ aangirfan.blogspot.com

Before we get too technical on the subject, punta muna tayo sa usapang leisure. Sa mga mayayaman, maaari silang mag-weekend sa Hongkong o sa Maldives o kaya, magbakasyon sumandali sa Bahamas – tatlong araw o isang linggo mula nang kanilang mapagpasyahan o maisip. May panggastos sila at mabilis na lang ang preparasyon, kahit pa may kamahalan ang byahe… Sa middle class, ang ganito ay reward sa sarili at karaniwang pinag-iipunan at pinaghahandaan ng isa, dalawa o tatlong taon bago maisakatuparan… Sa mga mahihirap, maaring ang paglalakbay ay pag-ipunan ng halos buong buhay at makakamit sa dulo o, maaaring hindi pa rin… Katunayan, sa karamihan sa mahihirap sa atin, out of the question ang magbyahe  – maliban na lang kung sa labas ng bansa magtatrabaho. Sa gayon, ano ang kadalasang anyo ng leisure o paglilibang para sa mahihirap? Mas malamang, makipagkwentuhan sa kapitbahay, dumalaw sa kamag-anak, maglakad sa parke (kung nasa lungsod) o magpahinga sa may gulod (kung nasa baryo). Sa mas adventurous – mag-bingo, mag-inom o pumunta sa bahay-aliwan sa lungsod.

 

May kaibahan ang mahihirap sa bukid at ang mahihirap sa lungsod. Ang rural poor ay karaniwang may bahay na sarili, ngunit madalas – kapos sa pagkain, pambili ng pangangailangan at parating nagdarahop… Ang urban poor ay homeless or squatting illegally, subalit may kabuhayan – sa mga delikado, kundiman, illegal or degrading na larangan. Kapos din sila sa buhay at mababa rin ang tingin sa kanila ng lipunan… Ayon sa mga pag-aaral, ang prototype ng pinakamahirap o poorest of the poor sa Pilipinas – – babaeng may-asawa sa kanayunan, babaeng magsasaka… Napakababa ng kanyang income, kulang siya sa nutrisyon, bagsak ang katawan sa trabaho at mababa ang kanyang social standing. Sinasabi roong mas madalas, ipinapahuli ng Nanay sa bukid ang kanyang sarili – maging iyon man ay sa pagkain, gamot, damit o panggastos – ang inuuna niya ay ang sa asawa at mga anak na lalaki.

 

Sa kabilang banda, magkaiba ang anyo at mukha ng kahirapan sa mahihirap na bansa at sa mayayamang bansa. Ang malaking pagkakaiba ay sa infrastructures – kalsada, tulay, ospital, koryente, linya ng telepono, public facilities tulad ng paliguan – mga bagay na given at nai-enjoy maski ng mahihirap sa mayayamang bansa, ngunit wala o kapos o matatagalan pa bago magkaroon, ang mahihirap – sa mahihirap na bansa. Karaniwan, may assistance o subsidy sa poor in rich countries,  habang napakaliit ng scope ng cash transfers o ayuda sa poor in developing nations…  Sa karamihan ng developed nations, may universal insurance and health care package ang mga mamamayan, wala nito sa mahihirap na bansa. Kadalasan, ang pagkakasakit ay daan para lalong maghirap ang mahirap na… Mayaman man o mahirap na bansa, parating may poor sectors. Parating marked ang disparity of incomes at may maliit na segment ng population na ubod ng yaman at luho ng buhay.

 

Ang oil-exporting countries (OECD) at ang European Union (EU), ang ginagamit na panukat ng income inequality ay ang relative poverty. Dito, ikinukumpara ang income ng poorest one-third of the population sa income ng pinakamayamang 1%. Ang bansang U.S. at ang institusyon ng World Bank, ang ginagamit namang panukat ay ang absolute poverty. Ang absolute poverty measure ng U.S., may base year na ginagamit (1963-64), based on Department of Agriculture’s  Food Plan multiplied by a factor of three. Bale, parang food budget ng pamilya ang tinitingnan at may absolute poverty line na tinatawag – alinman sa above or below ang isang pamilya… Samantala, ang World Bank absolute poverty measure, mas nakatuon sa nutrisyon or food security – kung naabot ba ng isang tao ang minimum dietary requirement – 2200 calories per day. Pag hindi, andoon siya sa kalagayang extreme poverty.

 

Sabi sa pag-aaral ng World Bank, 1.1 billion people ang nabubuhay sa less than $1 sa isang araw at 2.7 billion naman ang nabubuhay sa less than $2 a day – sa buong mundo, noong 2001. Ang ibig sabihin, halos ikaanim ng world population, in a state of extreme poverty…  Sabi rin, may 50,000 na namamatay araw-araw, dahil sa poverty-related diseases, karamihan ay women and children. Dagdag pa, sa buong mundo, 11 million children ang namamatay taon-taon, bago sumapit sa ikalimang taong gulang. Panghuli, may 800 million na tao raw na natutulog sa gabi ng gutom – dahil walang makain… Sa kasalukuyan, mayroon na ring tinatawag na non-income measures of development na mas nakatuon sa well-being ng tao. Bilang panukat, unti-unti na rin silang tinatanggap ng marami sa mundo. Ang mga halimbawa – life expectancy ng mga tao sa bansa, child mortality (kung pataas o pababa ang bahagdan ng mga batang maagang namamatay), maternal health, percentage of children in the labor force (kung paliit o palaki ang bahagdan), literacy of children at iba pa. 🙂

 

Ikinukewento ko ang mga ito sa inyo, ka-blogs, hindi para paduguin ang inyong mga ilong, ahihi. Sa totoo lang, kahit ako, nahirapang magtalakay ukol sa kahirapan, ahaha… Dito sa series, ito ang komposisyong pinakamatagal bago naisulat at nabuo. Ang malaking challenge – alin-alin sa napakalawak na sakop ng subject matter ng poverty ang i-include at i-exclude sa talakayan?

Nais  sana, maitsurahan natin ang malaking larawan ng poverty – worldwide and nationwide – para pag nagsasalita tayo sa usaping kahirapan, hindi lang siguro mga personal nating karanasan at encounters o di kaya, pansariling biases, ang tuntungan natin… Wala namang taong gustong maging mahirap, di ba? Walang mahirap na gustong manatiling mahirap. Basic sa tao ang desire for advancement, sabi… 🙂

 

Chart showing Gini scores of selected countries in 2009

Pinakamababa ang Gini scores ng Denmark at Japan bagaman hindi singtaas ng sa Singapore ang GDP per capita nila/ synthesistblog.com

 

But things may not be as easy for others – for the multitude others – who did not and do not have the same infrastructures, securities, education, cultural exposure, social and economic opportunities, enjoyments, that we have had. That only a privilege few, have… Ang mahihirap, maraming structural impediments na kailangang tawirin. At ang pagtawid sa tulay ng kahirapan, hindi nakukuha sa isang salin o palit lang ng henerasyon, sadly…

Pwedeng may isa o ilang kasaping maunang umangat sa isang pamilya, iyong nakapag-aral at nabigyan ng mas maraming pribiliheyo at confidence para ituluy-tuloy ang pag-asenso. Ang iba ay matatali na sa cycle ng pang-araw-araw na pamumuhay. Mayroon ding nababalaho sa pag-angat at pagsulong ng malalaki at matitinding suliranin. Mayroong iginugupo ng frustrations at nauubusan na ng drive. Hindi pare-pareho, hindi sabay-sabay… Kahit iyon, sana, ang ating nais… 🙂

All am saying, hindi lamang usapan ng values ang pakikihamok sa kahirapan. Importante ang values, oo. Pag may mas maayos na value set ang tao, mas kaya niyang harapin ang mga hamon, mas kaya niyang tumingin sa pangmalayuan at mag-sakripisyo – mahahalagang ingredients para magtagumpay sa buhay… Isa pa, hindi magandang tingnan ang mahirap na nga, masama pa ang ugali, haha… 🙂 The thing is, kung papansinin natin, karamihan sa mga naunang yumaman, hindi rin kagandahan ang values, hihihi. 😉

Anyway, sang-ayon sa mga pag-aaral, close to .50 ang Gini coefficient ng Pilipinas, mga kapatid… Halos kalahati ng 1, mataas ito kumpara sa napakaraming iba pang bansa (.440 or 44%, ayon sa Stratbase Research Institute, ayon naman sa iba, .457 or 45.7% ang Gini score ng Pilipinas) … Ibig sabihin, seryoso ang problema ng Pilipinas sa usapin ng allocation of resources – mataas ang inequality among its citizens. Ibig sabihin, malaki ang kailangang trabahuhin ng pamahalaan natin sa reallocation. Ang reallocation, isa sa importanteng function lagi ng gobyerno – ang mag-equalize. Ang pinapantay o inililipat, hindi naman direktang resources, kundi opportunities ng mamamayan through policies o mga panlipunang patakaran. Sa ibang pagkakataon, maari natin itong i-discuss… 🙂

 

Chart showing the income distribution among regions in the Phils.

Pinakamataas ang Gini sa Region IX at pinakamababa sa ARMM, ayon sa official statistics/ http://www.nscb.gov.ph

 

 

Image of a young girl leaning on a post in the Philippine rural area

Kung makakatapos ng pag-aaral si Ineng, baka sakaling maiangat niya ang buhay ng pamilya/ http://www.shutterstock.com

 

Ayon sa pag-aaral ng isang international microfinance group, 15 years at least, ang kailangan para raw may makitang markadong pag-asenso sa isang pamilyang mahirap sa Pilipinas. Bakit 15 years? Kasi pala, 14 years (sa dating curriculum) bago may isang miyembrong makatapos sa pag-aaral. Pag may naka-graduate na anak, nagka-trabaho ng maayos-ayos at hindi agad nag-asawa, saka pa lang – maipapa-repair somehow ang bahay, makakabili ng bagong set ng pinggan, mapapalitan na ang lumang duster ni Nanay at kahit paano, magkaka-family time na pag Linggo, ahaha… 🙂  O, di ba? Nakakaiyak na nakakatuwa ang plight ng pamilyang Pilipino… 😉  

 

 

Susubukan ko, kung may mga kasunod pa ito, mga kapatid, ha… Let’s keep our fingers crossed. Hehehe, medyo matrabahong gawin ang ganitong post. Marami-rami ang cross-checking bago mai-finalize… ^_^

 

I hope, kahit paano, may naibabahagi ako sa inyo. Happy weekend! 🙂