Mga Tahi at Paso

image of a heart with bandage and stitch

Nasusugatan ang ating mga damdamin/ shutterstock.com

Mahirap ding magpagaling ng sugat. Pag nasusugatan kasi, ibig sabihin, mayroong nasisira sa katawan. Iba- ibang klase rin. May sugat na lilinisin lang, pahahanginan at makalipas ang sandaling panahon, magaling na. Mayroon namang kailangang operahan, tahiin ang mga gilid at i-therapy bago pa maghilom at bumalik sa dati. Taon ang bibilangin bago manag-uli.

 

 

May sugat na mababaw, may sugat na malalim. May sugat na kayang-kayang indahin at sabi nga’y malayo sa bituka. May sugat na kahit matagal na,  pana-panaho’y may dala pang sakit, delikado pa rin at maaring ikamatay.

Ganoon din naman sa paso. Pag bigla tayong napapahawak sa bagay na mainit o di kaya ay napapatakan o nabubuhusan ng mainit, nalalapnos ang ating balat. Kaagad dadaloy ang tubig papunta sa parte ng balat na nainitan para kontrahin ang epekto ng pagkapaso. Kaya nagkakaroon ang balat ng lapnos. Isa raw self-preservation mechanism ang pagkakaroon ng lapnos, paliwanag ng agham.

 

Iba-ibang degree rin ang pagkapaso. Pag unang degree lang, makalipas daw ang sandaling panahon ay nanunumbalik na sa dati ang balat. Pag sa ikalawang degree naman, nagkakaroon na ng paltos o blisters. Hindi agad naghihilom. Kung malaking parte ng balat ang naapektuhan, matagal-tagal na gamutan daw ang kailangan.  Napapagaling daw naman ang ganito at nagagawan ng paraang hindi gaanong halata.

image of a medical scissor and thread for stitching surgical wound

Kailangang tahiin para muling maghilom/ umm.edu

Pag sa ikatlong degree na, alanganin. Malamang ay bubuka ang balat, mai-expose ang bahagi ng katawang tinatakipan nito at maaaring magkaroon ng infection ang katawan. Kadalasan, kailangang operahan at i-graft na ang skin para palitan ang nasirang sapin at magkaroon muli ng proteksyon ang katawan. Kung hindi raw magagawa ang ganito, ang balat na nakabuka ay magnanaknak at ang sugat ay maaaring ikamatay ng may katawan.

 

Kung ang sugat ay may dala laging hapdi at kirot, ang sunog o paso naman ay kadalasang may dalang trauma sa nakakaranas. Naririndi raw ang taong napapaso ng matindi, nasa-shock siya lalo na kung mukha at kamay ang napipinsala at matapos,  ito’y nagreresulta sa matinding pagkatakot ng biktima at pag-iwas niya sa mga bagay na maaring makapaso. Mas madalas, ang sugat ay nag-iiwan ng marka sa balat o peklat – paalaalang minsan, may karahasang naganap. Mayroong napunit, may nasira at may nasaktan. Ang pagkapaso naman ay madalas may iniiwang mensahe – hindi na muli, hindi na mauulit pa ang ganoong sakit.

 

Habang ang tao raw ay tumatanda, unti-unti, nababatid niya ang mga bagay na nakakasugat at nakapagdudulot ng paso. Marami sa mga iyon ay kanya nang naiiwasan. Nalalaman nya na ang mga bagay na nakakatusok at nakakasakit. Nalalaman nya na ang mga bagay na maiinit at sobrang lamig. Natututo syang mag-ingat sa katawan. Natututo siyang magtantya, manimbang at kumuha ng tiyempo para iligtas ang sarili mula sa kapahamakan.

Pero sa kaparehong panahon, kung kailan ang mga sugat ng pagiging bata ay peklat na lamang, kung kailan ang mga paso ay napawi na, noon naman naipakikilala ang tao sa mga sugat at pasong hindi physical. Mga sakit, hapdi at pasong sa damdamin tumama at nagmarka. Mga karanasang nag-iwan ng kaba, takot at pagkaligalig na walang panlabas na anyo – tanging ang mga nakakaranas ang nakababatid. Maaring sa biglang tingin, ang mga iyon ay tila gasgas lamang at galos. Maaring tila mumunting daplis na pansamantalang nilagyan ng band-aid – maya-maya lang ay ayos at magaling na. Ngunit hindi pala.

 

image of a young girl wounded

Maraming sugat sa katawan ay natatamo habang bata/ medicmagic.net

 

Kadalasan ay hindi. Naroroon pa rin ang hapdi at pangamba – natatakpan lamang. Nagagawan ng paraan ng may katawang pagmukahaing hindi halata. Parang wala lang. Parang hindi sila nangyari. Ngunit naroroon – nakabaon, nakaukit. Sa mga biglaan at di-inaasahang pagkakatao’y nanariwa. At nabubuhay muli ang kaba, tahimik na dumadaloy ang mga luha at muli, bumabalik ang mga hinagpis at agam-agam ng kahapon. Naisisiwalat sa mga lumalapit. Ah, ang taong ito pala ay sugatan!

 

Saan galing ang mga sakit at pag-iwas? Sa mga sakuna at bigwas ng kapalaran, sa mga pagpapasyang mabibigat, sa mga pangarap na tinangka at di-naabot? Sa mga di-napaghandaang paglalayo,  sa mga kahihiyan at kabiguang dinanas, sa mga pagkakait at pagkasiphayo? Sa mga pag-asam na di-nabigyang katuparan, sa mga pagkasabik na di-natuldukan, sa mga damdaming di-nakatagpo ng katapat?

O, doon sa sinasabing mga pagmamalupit ng tadhana? Sa mga hidwaang di-naresolba, sa pagmamalupit ng iba o sa paninikis ng sarili? Sa mga impit na hiling na walang nakarinig, sa mga panalanging di na nausal, sa mga pahimakas na di na nabigkas?

 

image of a bandaged hand

Kailangang linisin at gamutin ang sugat/ manukahoney.net

Bibihira raw ang taong walang kinikimkim. Lagi, may bahagi ng pagkatao ng taong huwag lang di masaling ay kikirot. May sensitibo siyang bahagi. May parte ng siyang bibigay sa kaunting sagi. At hindi raw laging may lunas na maaapuhap, hindi laging may lilim na masisilungan at hindi laging malapit ang lugar ng kaligtasan. Hindi rin daw madaling makatagpo ng uunawa. O, handang umunawa. Lalo’t higit, iyong taong kayang tumanggap – ito ang mga bahaging mahahapdi, mga depekto, mga ekis ng katauhan.

 

Pagkakatapos raw ng gera, badge kung ituring ang mga tahi at paso. Alalaon baga, iyo’y mga bagay na iginagalang sa loob ng tahanan, naipagmamalaki sa mga inuman at kasiyahan, at, kapagkaminsan, kinikilala at pinararangalan pa ng pamayanan.

Ngunit ngayon ay payapa. Walang sigalot na humahati ng matindi sa mga mamamayan. Walang nangagkalat na mga armas na maaring makasakit. Walang mga pagsabog na maaring kumitil ng buhay o mag-iwan ng trauma. At least, wala sa malapit sa atin. Sa gabi, ikinakandado natin ang ating mga bahay at natutulog tayo ng mahimbing.

 

Subalit ang araw-araw na pamumuhay raw ay tila walang-katapusang pakikihamok. Isa raw itong tuluy-tuloy na pakikibaka laban sa pagkainip, sa paulit-ulit na paghabi ng parehong disenyo ng buhay at walang-humpay na pagsalag sa mga hambalos ng kapalarang tila ayaw magbigay maski isang pulgada.

Anupa’t tila isa itong laban sa pamumuksa ng talaksan ng mga detalyeng nag-uunahan sa ating pansin, ng isang libo’t isang impluwensyang nais humubog sa ating mga pagkatao at ng daluyong ng mga pagbabagong nagsasabing sila’y ating yakapin bago pa man tayo maging handa. Ano nga ba’t tila isa itong digma – para sa ating katinuan, katatagan at kakayahang kumilos at magpasya. At pana-panahon – nagugurlisan pa rin tayo, o, nasusugatan mismo ng malalim, nalalapnos pa rin ang ating mga balat at sumisibol pa rin sa ating mga dibdib ang takot.

 

Ngunit pinipilit nating maging masaya. O, higit pa riyan, pinipili natin ang maging masaya. Tinitipon natin ang mga piraso ng buhaghag na sarili, kinikimpal ang mga iyon, nilalagyan ng hugis, hinihipan at pinaandar. Pinagagalaw natin ito at binibigyang-buhay. Ginagatungan natin ng pag-asa – may pundasyon man o wala. Gumagawa tayo ng mga bagong padron – maliliit man o malalaki. Nilalagyan natin ng kulay ang mga araw. Binibihisan natin ang mga sarili at ginagawang disente. Kahit pa batid nating ang nasa loob ng mga iyo’y katawang may mga sulsi, may mga tagpi at may mga naiwan pa roong mga pekas. Kahit sabihin pa, ang nasa ilalim niyon ay katauhang may mga tahi at paso.

 

At naniniwala at umaasa tayong tayo ay gagaling ng lubusan. Na anuman ang mga karanasang lumatay,  ang mga pait na dinanas at ang mga pagkabigong minsan ay nagpahina at nagpayupyop sa ating mga pagkatao – ang mga ito ay ating mapapangibababawan. Na kung hindi man kayang pawiin ang mga peklat, kaya namang hagkan paalis ang mga sakit at takot na dala nito. Na kaya nating humakbang palayo sa landas ng pagkalito.

 

image of the sea and the horizon

Kaya nating tanawin ang bukas ng may sigla at pag-asa/ psxextreme.com

 

At bubukas tayo muli sa mga posibilidad. Na bubuti pa rin ang buhay. Na kaya pa nating magmahal at maaari pa rin tayong mahalin. Na kaya pa nating gumawa ng mga bagong salansan at bumanaag ng bagong bukas. Na kaya nating muling yakapin ang mundo at intindihing kabahagi tayo sa pag-ikot nito. Na kaya nating magluwal ng bagong pag-asa – para sa iba at para sa sarili.

 

Tayo ang mga naiwan. We are the survivors.

 

* Ang sanaysay na ito ay impluwensyado ng mga sinulat nina Johann Wolfgang von Goethe (partikular ang Candide), Mary Shelly (Frankenstein), Ralph Waldo Emerson (Self- Reliance and Other Essays) at Henry David Thoreau (Walden). Sa limitadong antas, impluwensyado rin ang sulatin ni Stendhal (The Red and the Black) at ng ilang sanaysay ni Jonathan Swift.

 

Please see:

 

For stitching wounds – http://www.gagazine.com/how-wound-stitching-is-done/

For Burns, illustration – http://www.doereport.com/generateexhibit.php?ID=38012

Para sa pagkasunog ng balat  –  http://fil.wikipilipinas.org/index.php?title=Pagkasunog_ng_Bal%C3%A1t

For Romantic Literature and Poets of the Romantic Movement –

http://lorribrown.suite101.com/romantic-literature-a43952#ixzz1ZotJvQ2L

 

6 responses to this post.

  1. Ang pagkukubli ng nararamdaman o pagtatakip ay nagbibigay ng panandaliang aliw, (HAHA Panandaliang aliw talaga?) pero pagsapit ng gabi, pag ikaw na lang mag-isa, nakahiga, nakatitig ka sa kisame, maiisip mo, masaya na nga ba ako?

    Naniniwala ako na mayroong dalawang paraan para maghilom ang isang sugat.

    Time. At acceptance.

    May mga sugat na tanging panahon lamang ang nagbibigay ng gamot. Sa kabilang banda, hinding hindi mo ito magagawa kung hindi mo kailanman matututunan ang kahulugan ng acceptance.

    Ang acceptance, kahit sa loob ng isang segundo o minuto, kaya nyang hilumin malaki man o maliit.

    Panalangin at pananampalataya.

    Ngunit kahit ano pa man, ang isang sugat, maghilom man, mayroon na itong bakas.

    Pero nasa sa iyo na kung magsisilbi itong peklat ng kahapon o palamuti ng magandang kinabukasan.

    Hello Ate San!🙂 Grabe! Ako’y nagbabalik! Parang isang taon akong nawala hehehe Kamusta? :))

    Tugon

    • hello, MMC… kumusta, kapatid? ahaha, isang taon mahigit ang lumipas bago ko ito masasagot, pambihira… natutuwa ako at maagap ka noong nakapag-comment, ikaw na ang creature ng madaling araw, ahehe. hey, graveyard shift pa rin ang beauty mo?😉

      ah, gusto ko iyang panandaliang aliw na ‘yan, hihi. gusto kong matutunan yaan, dali. paano ang sanda-sandaling kaligayahan, harhar… sandaling magtatakip at magtatabon sa mga lungkot at sakit, naman… di nga, i should learn that, kapatid.

      yes, parang tama ka sa time and acceptance. i guess, ganoon nga yata. over time, mababawasan ang mga kirot ng sugat. at para naman sa mga sugat na hinding-hindi maghihilom, ang pagtanggap na minsan, ganoon nga kasakit ang buhay. at kailangan pa ring bumangon, gumaod at magsikap na may mangyari pa rin.

      at pananalig, yes. that things will get better and our attitudes will get better din, ahaha. pagtanggap na maraming sakit, lungkot at pait at paggawa ng mga munting saya, tuwa at tamis, kahit paano…

      yes, sana nga ay maipuhunan para sa isang mas matatag at mas magandang bukas. i hope you are alright and happy, dear. warmest regards to you and your dear ones. mwah!😉

      Tugon

  2. Love is a battlefield lang.. ganun.

    Nalunod ako sa mga tagalog words. Kailangan pa talagang lawakan ang aking vocabulary. whahahahha>>

    dami pang dapat matutunan…

    ano pla ibig sabihin nung “pagkasiphayo”?

    ang tamad ko lang mag google. hahaha

    Tugon

    • hello, bagotilyo… ahihi, gusto ko rin ang kanta ni jordan sparks na love is a battlefield, hehe. at nalunod ka talaga… ei, kailangan pa ng i-first-aid, kapatid? hihihi.

      a, ganto, marami talagang books ang pinaghalawan ng write-up, more than 20 years na pagbabasa on the subject of romanticism. gano’n karaming inputs at gano’n ka-weird, pasensya naman…😉 naaliw ako, dito sa dpsa mo binasa. may version din nito, guest post sa ssa… mas marami yata ang do’n nagbasa, hehe.

      ang pagkasiphayo is a state of being reproached or rebuked or castigated, medyo malalim nga, ahihi. naaalala ko, minention ko pa sa isang ka-blog, kako, may word na “siphayo” sa Mga Tahi at Paso, ang sama lang… ^^

      medyo dream na sulatin ito ng ate mo. at the same time, parang exhibition piece din, ahihi….😉 good day sa iyo!

      Tugon

Mag-iwan ng Tugon

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Palitan )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Palitan )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Palitan )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Palitan )

Connecting to %s

%d bloggers like this: