Nagsusunog

 

Baka magalit ang environmentalists sa isisiwalat ko. Sa amin ay mahilig at madalas magsunog ng mga bagay ang mga tao.

 

image of a man smoking his rooster, borrowed from images.maninmymirror.multiply.com

Ritwal na ng kalalakihan sa amin pag umaga/ maninmymirror. multiply.com

Sinusunog doon sa amin ang mga bagay na nabubulok o organic matters. Sinusunog din pati ang mga plastic. Pana-panahon ding sinusunog ang sahig ng lupa. Pinapausukan din ang mga puno ng mangga gaya ng pinapausukan ang mga manok na panabong. Sa kalakhan, naniniwala ang mga tao sa amin sa merits ng pagsusunog. Bukod pa, siyempre, sa convenience ng pagsusunog bilang paraan ng pagdi-dispatsa ng mga bagay na di na kailangan at pampasikip lang sa espasyo.

 

 

Linawin natin kung bakit at papaano. Una, sa amin noong early ‘80s at magpahanggang-ngayon, wala namang nangongolekta ng basura. Ang lugar namin ay baryo. Hindi pa kasali sa mga tungkulin ng pamahalaan doon ang proper waste disposal ng mga taong nasasakupan. Gustuhin man ng lokal na pamahalaang kolektahin ang mga basura, logistically, napakahirap gawin. Karamihan sa mga bahayan doon ay wala sa tabi ng kalsada kundi nasa loob o interior. Sa madaling salita, kanya-kanyang pamamaraan ng pagtatapon ng basura ang mga kabahayan doon sa amin.
image of the reduce, reuse and recycle campaign , borrowed from /t3.gstatic.com

Gamitin uli hangga't maari/ business-stock-photos.com

cartoon image of a person disposing trash, borrowed from t3.gstatic.com

Ang basura ay sa basurahan/clker.com

 

 

Sa panahong binabanggit ko rito, ang binibili pa lamang ng scrap dealers sa amin ay mga bote at lumang bakal. Wala pa noong nangangalakal ng plastic sapagkat wala pa rin namang pagdadalhan. Ang mga metal namang gamit sa mga kabahayan sa amin noon ay puro araro at mga gulok. Kaya, ayun, halos bote lang ng mantika, suka, toyo at patis ang nabibili ng mga magbobote. Saka, mga basyong bote ng gamot – lima singko yata nang panahong iyon. Ang malaking tanong, saan napupunta ang mga plastic na lalagyan ng mga bagay-bagay na nagamit na at di na kailangan ng mga tao?

 

image of a junk shop, borrowed from t2.gstatic.com

Karamihan sa nabibiling recyclables ay bote at babasagin/article.wn.com

 

Ang sagot, sa compost pit. Matatawa kayo siguro, pero karamihan ng mga bakuran sa amin, may dalawang hukay para sa mga basura. Ang isa ay para pag-imbakan ng mga nabubulok – damong ginamas, mga balat ng gulay at prutas at mga tirang pagkain. Hindi sinusunog ang mga laman ng hukay na iyon kundi binubulok at ginagawang pataba sa lupa. Ang ikalawa, hukay para sa mga plastic na pinagbalutan at pinaglagyan ng mga bagay na wala nang maisip paggamitan kaya patapon na. Itong hukay na ito ng non-biodegradables ang siyang sinusunog pagka-minsan. O, di kaya naman, pag puno na ay tinatakipan o tinatabunan na lang ng lupa. Pagkaraka, gagawa na lang ang kalalakihan ng bahay ng bago. Hindi tama para sa kalusugan ng tao at sa kapaligiran , pero iyon ang ginagawa ng marami.

 

image of a biodegradable compost pit, borrowed from /t3.gstatic.com

May sadyang hukay para sa mga nabubulok/picasaweb.google.com

 

Sa kalakhan, di pa kasali sa sinusunog noon ang plastic bags at sando bags. Noong panahong iyon, hindi kasinglala ng sa ngayon ang paggamit ng supot na plastic, sa lungsod man o  sa bukid. Uso pa noong lalagyan para sa mga pinamili ang brown paper bag, gaya ng ginagamit ngayon ng mga Amerikano at iba pang mga puti. Nabanggit ko na rin, madalang mamili ang mga tao sa amin noon, sa palengke man o sa bazaar. Kung magkaminsang sa pamimili ay may lalagyang plastic na naiuwi, itinatabi iyon at ginagamit muli nang maraming beses.

 

Nagsusunog ang mga tao sa amin ng mga binulok na organic matters at ng lupa mismo. Ang paniniwala kasi ng mga nagtatanim sa amin, nakakatulong raw iyon sa pagbalanse ng komposisyon ng lupa. Hindi ko alam ang eksaktong teknikal na paliwanag pero ang sabi, kailangan raw pausukan o i-steam ang ibabaw ng lupa para lumabas ang mga nakatagong sustansya roon. Thermal treatment, kumbaga. Ang natatandaan ko dati, pagkapag-ani ng mais, dalawang linggong hanahayaan lang nakatiwangwang ang lupang pinag-anihan. Tapos, sinusunog ang ground na taniman – kasama ang mga tuod ng mais, ang mga damong bagong tubo at ang mga insektong andoroon. Pagkatapos, hahayaan lang uli ng mga isang linggo bago muling bubungkalin ang lupang pagtataniman naman ng palay o kaya ay ng kalabasa.

 

image of a corn field being burnt, borrowed from t2.gstatic.com

Gawi na noong sunugin ang maisan pagkapag-ani/ oregonprogress. oregonstate.edu

 

Ang isa pang kinasanayan doon sa amin, ang pagsusunog ng mga tuyong dahon ng halaman. Ginagawa ito ng mga tao roon, araw-araw. Dahil nga maraming puno, marami ring dahong nalalaglag ang kailangang walisin. Pagkaraka, iipunin ang mga damo at sisilaban o sisigaan. Paborito ko ito sa mga gawain noon – ang magwalis ng bakuran. Gustung-gusto ko ang amoy ng nasusunog na tuyong dahon at gumigising pa ako nang maaga noon para makapagwalis at makapagsilab. Sabi sa panitikan ng ecology, hindi rin tama ang ganitong practice. Maski pa organic materials ang sinusunog, lumilikha pa rin daw ito ng carbon na umaakyat sa atmosphere at nakasisira sa balanse ng kalikasan. Ganoon pa man, laganap iyon sa amin.

 

image of a man burning leaves, borrowed from t2.gstatic.com

Winawalis, iniipon bago sinisilaban /flickr.com

 

Doon, ang mga puno ng manggang nasa bakuran lamang at hindi naman pambenta, hindi na ini-spray-an ng gamot sa halaman. Hindi na rin nilalagyan ng abono. Ang usok na lamang ng mga sinusunog na dahon ang nagsisilbing spray o pantulak para sila ay mamulaklak nang husto at mamunga nang marami. Iyon ang kinasanayan at pagkaalam ng mga tao sa amin. Ang abo naman ng mga sinilabang dahon ay inilalagay sa paligid ng ibang halaman gaya ng paminta, okra at talong. Pampataba raw iyon ng lupa. Organic fertilizer, kumbaga.

 

 

Pls. see:

http://wiki.answers.com/Q/What_is_the_difference_between_biodegradable_and_non-biodegradable?

http://in.answers.yahoo.com/question/Q/What effect does slash and burn farming practices have on soil fertility?

http://en.wikipedia.org/wiki/Soil_conservation

http://www.un-redd.org/NewsCentre/Slash_and_Burn_Farming

http://science.jrank.org/pages/11886/agriculture.html

 

3 responses to this post.

  1. […] gumising si Nine noon, makalampas ang alas singko ng umaga. Gaya ng dati, pagwawalis ng bakuran ang una niyang inasikaso. Pinausukan rin nya ang mga mangga. Nagpasok din siya ng mga kahoy na […]

    Tugon

  2. […] Isa sa posts na pinakanahirapan akong sulatin ay ang Nagsusunog – tungkol sa waste disposal. Walang gasinong pumansin sa entry na […]

    Tugon

  3. Posted by Ylevol on Mayo 2, 2014 at 4:00 hapon

    Ganito parin hanggang ngayon d2 sa’min..🙂

    Tugon

Mag-iwan ng Tugon

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Palitan )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Palitan )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Palitan )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Palitan )

Connecting to %s

%d bloggers like this: