Archive for Oktubre, 2010

Ba’t Nga?

 

  • Ba’t konti lang ang inilalagay mong kape,  tapos pag ininom mo na, nagtataka ka ba’t wala ‘tong lasa?

 

  • Ba’t napapansin mo agad na may kutsarita/stirrer pa sa tasa ng kapeng iniinuman ng iba, pero pag sa ‘yo, hindi?

 

  • Ba’t pag inaalok ka ng tinapay sa kape, tumatanggi ka, tapos pag binigyan ka ng kape lang, humahaba ang leeg mo sa kaaantay sa tinapay?

 

image of a cup of coffee, borrowed from commons.wikimedia.org

isang tasa ng mainit na kape/commons.wikimedia.org

 

  • Ba’t maski ‘yong mga di nagkakape, nag-aantay na alukin silang magkape?

 

  • Ba’t ang laging sinasabi ay magkape muna tayo, pero ang ino-order naman ay juice?

 

  • Ba’t ba tayo napunta sa usapang kape?

 

  • Ba’t makukulit ang mga tanong na nag-uumpisa sa bakit?

 

  • Ba’t mas madaling magtanong kaysa sa sumagot?

 

Advertisements

Madali Na

 

Pag tinatamad, madali nang magpakaduwag.

 

image of a person lazying in a hammock, boorowed from clipartguide.com

Madaling magsabing kumilos tayo pero mahirap gawin/clipartguide.com

 

 

Parang Puputok

 

Minsan, tinawag ako sa recitation sa subject naming International Relations (IR). Ito ‘yong subject namin noong 600 pages ang required na basahin kada linggo. Ang professor namin dito ay ‘yong tipong nangongolekta ng Ph.D. Tinawag ako ni prof at ang sabi, pagkumparahin at pag-ibahin ko raw ang SALT I at ang SALT II.

 

Image of Pres. Lyndon B. Johnson

Si Lyndon B. Johnson ang naging presidente ng U.S. matapos mapatay si John F. Kennedy/ reflectionsinhistory.com

 

Obi-wan kenobi! Alam ko ‘yon!’ Umabot hanggang doon ang pagbabasa ko ng lesson. Kaya, medyo listo, discuss-discuss naman ako. Dire-diretso. Panay passive voice pa ang English para impressive. Binubuo ko parati ang pagsasabi – Strategic Arms Limitation Treaty.

 

pistol, a kind of short or small arms

Matagal pinag-debatehan ng mga lider kung gaano kaiksi ang “short arms”/doctornoob.com

 

Habang nagsasalita ako, nakahalukipkip si Gleek professor. Ang mga tingin niya sa akin ay parang nagsasabing  alam niyang 46 lang ang IQ ko. Hindi ako nagpapa-apekto. Ang mga kaklase ko namang nasa unahan ko at gilid, yukung-yuko. Naghahabol ng pagbabasa habang pinapaliit ang mga sarili para hindi sila ang sunod na matawag.

 

Si Mikhail Gorvachev ang huling lider ng USSR

Si Mikhail Gorbachev ay instrumental sa pagtatapos ng Cold War/wikipedia.org

 

Bigla kamong nag-remark si professor. Parang galit. “Where is the linking verb in your sentence?

Inangkupo! Ano na nga ba ang linking verb?’ Mabilis pa sa Google Chrome, nag-proseso ang utak ko at ni-retrieve ang ibig sabihin ng mahalagang parirala. Inulit ko ang aking huling pangungusap at nilagyan ng pesteng linking verb. Sinuma ko na rin ang diskusyon.

Pagkatapos ay huminga na ako. Sa isip-isip ko, mga labinlimang minuto na akong nagtatalakay, siguro nama’y tatawag na si Mr. Gleek ng iba. Naramdaman ko ring iba na ang postura ng mga katabi at nasa unahan ko. Panay ang kanilang inhale.

 

larawan ng Berlin Wall, pader na humati sa Silangan at Kanlurang Alemanya

Maraming dekadang nakatayo, patunay ng lupit ng Malamig na Gera/algonet.se

 

Bigla kamong sabi ni professor, “Discuss the different arguments why SALT I and SALT II are considered as failures.” At, heto. Nakatingin pa rin siya sa akin. Nag-a-anasan ang mga kaklase ko sa likod. Nagsipagtinginan naman sa akin ang mga nasa unahan ko at tabi. Ang mga tingin nila ay may pag-aalala.

Wala akong mahagilap isagot. Hindi na umabot sa parteng iyon ang pagbabasa ko.  Nanunukat ang mga tingin sa akin ni professor. Nag-a-antay ng susunod kong sasabihin.

 

Ipinapagpag ang inaning palay

Ipinapagpag ang palay para humiwalay ang mga butil/imagesphilippines.com

 

Sa sandaling iyon, parang puputok ang ulo ko. Literally. Gusto kong umuwi na lamang sa probinsya at kumbinsihin ang kamag-anakan kong i-revive namin ang pagtatanim ng palay. Doon sa amin. Maski sabihin pang hindi naman ako marunong humawak ng araro… 😉

 

Inaararo ang lupa para maghiwa-hiwalay at lumambot

Ang pag-aararo ay isang makalumang paraan ng pagsasaka/clipart.com

 

Ang Paho Nga Naman

 

May mahigit 400 daw na varieties ng mangga sa buong mundo, sabi sa mga encyclopedia at sa websites ng agriculturists. Nakakagulat ang dami. Ang pagkakaalam ko dati, mga tatlumpo lamang.

 

Image of a cluster of mango trees

Bahagi na ng buhay ng maraming Pilipino ang puno ng mangga/ http://www.treepicturesonline.com

 

Kung sa ordinaryong perception lamang, ang Pilipinas na ang isa sa kilalang sources nitong mangga. Kalakhan sa iniluluwas nating  mangga, galing sa islang probinsya ng Guimaras at ini-export naman natin sa Japan, sa Hongkong, sa Australia, sa U.S. at sa Europa.

 

One variety of mango known to Filipinos as Indian mango

Manggang pabilog, karaniwang kilala bilang Indian mango/ toptropicals.com

Sa pagkaalam ko pa, mayroon din nito sa India kasi nga, kilalang-kilala natin ang Indian mango. Mayroon din nito sa Japan kung saan ang mga tao ay mahilig mag-singit ng kapirasong hinog na mangga sa mga pagkaing gaya ng maki. Mayroon din nito sa Mexico dahil uso rin sa kanila ang mga lutuing nilalagyan ng mangga.

 

Pero, iyon nga. Akala ko lang ‘yon. Iyon din siguro ang akala nang marami sa atin.

 

Sang-ayon sa Food and Agriculture Organization (UN-FAO), pang-anim lang ang Pilipinas sa top exporters ng mangga sa mundo. Nauuna sa atin ang mga bansang India, China, Mexico, Thailand at Pakistan. Isa pa, mayroon din palang mangga sa US, pangunahin sa Florida at sa Hawaii.

 

Mayroon din daw nito sa ilang bahagi ng Europa at sa maraming bansa sa South America. Marami ring mangga sa iba pang mga bansa sa Asya. Ang sabi sa mga pag-aaral, limitado raw ang paglago ng industriya ng mangga dahil karamihan ng ani nito ay kinakain lamang ng mga nagtatanim o kaya ay ibinebenta sa mga lokal lang na pamilihan.

 

 

Ang mangga ay isang tropical fruit. Isa itong bungang-kahoy na nabubuhay sa mga lugar na ang klima ay mainit o maligamgam. Kaya naman hindi nakapagtatakang marami nito sa Pilipinas. Wala yatang Pilipinong hindi alam kung ano ang mangga.

 

A typical image of an unripened mango fruit

Manggang hilaw, hugis-puso/ toptropicals.com

 

Pero sabi ko nga, limitado ang alam nating variety nito: ang kinalabaw, Indian, piko at pahuhutan. Siyempre pa, kanya-kanya ring opinyon iyan kung alin sa kanila ang pinakamatamis, pinakamaasim at pinakamasarap.

 

Image of ripe mangoes

Ang hinog na manga ay paboritong minatamis ng mga Pilipino/ flickr.com

 

Doon sa amin, may isa pang variety ng mangga na bibihirang matagpuan sa mga palengke dito sa malaking lungsod – ang manggang paho. Ang paho ang pinakamaliit na klase ng mangga. Karaniwang isang inch lang ang haba nito at isa’t kalahating inches naman ang diameter. At least, ganito ang sukat niya sa umpisa ng paho season, bandang Pebrero.

 

Ang paho ay makikita sa mga palengke sa amin sa pagitan lang ng Pebrero at Abril ng taon. Iyong mga hindi pa nakakakita at nakakatikim nito, ayaw maniwalang ganito lang kaliit ang prutas na ito. Pero ganoon talaga. 😉

 

Image of paho bunches, for sale

Naka-bungkos ang mga pahong mabibili mula Pebrero hanggang Abril/ marketmanila.com

 

Sa huling banda ng Marso hanggang Abril, medyo malalaki na ang pahong makikitang ibinebenta sa mga palengke at istasyon ng bus. Tatlong inches o pulgada na ang haba nito at limang pulgada na ang diameter. Magulang na rin ang buto nito sa loob sa panahong iyon. Para sa mga sanay kumain ng paho, pinakamasarap itong kainin habang bubot o bata pa lang. Pag tagal, hindi na kapareho ang lasa.

Image of two bunches of paho

Dalawang bungkos ng manggang paho, mas malalaki kaysa sa unang ani/.marketmanila.com/archives

 

Bukod sa mas maliit, ano ang ipinagkaiba ng paho sa ibang mangga? Mas mabango ito at mas masarap gawing salad o ensalada. At siyempre pa, dahil bibihira itong matagpuan, para bagang mas masarap. At, hindi lang ako ang nagsasabi niyan.

 

Kinakain ng hilaw ang manggang paho. Ginagayat at nilalagyan ng kaunting asin o patis at sinasamahan ng kamatis at sibuyas na tagalog. Pinakamainam itong katerno ng sinaing na tulingan o kaya ay tambakol. Mas maganda kung naka-kamay lang ang kakain at iuulam ang powerful combination na ito sa sandamakmak na kanin. Talagang masarap. 😉

 

image of paho salad, borrowed from marketmanila.com

Masarap katerno ng isda o karne sa kanin/ marketmanila.com

 

Karaniwan din sa amin ang magburo o brine ng paho. Pag bandang Pebrero na, naglalabasan na sa bahay-bahay ang mga garapong pagbuburuhan ng paho. Ang binurong paho ay ipinadadala rin sa mga anak, kamag-anak at kaibigang nasa Maynila o nasa ibang lugar. Pero, siyempre, iba ang sariwang bungkos ng pahong ipinanre-regalo. Pag pinadalhan ka noon, ang ibig sabihin ay special ka, sa taga-amin.

 

image of brined paho fruits

Sa lugar namin, karaniwang binuburo ang paho/ marketmanila.com

 

May kamahalan ang nabibiling paho. Pag umpisa pa lang ng season, tatlo hanggang limang piso ang isang piraso nito. Ibig sabihin, ang isang bungkos na naglalaman ng 25 hanggang 30 na paho,  nagkakahalaga ng isandaan hanggang isandaan at limampong piso. Habang tumatagal, pamura na ang presyo. Umaabot hanggang sa piso na lang ang bawat piraso ng rare na manggang ito.

 

Sa lugar namin, halos lahat ng bahay ay may puno ng mangga. Pero karamihan sa mga tanim ay ang ordinaryong varieties. Ang mga Indian mangoes, anumang oras ay maaring hingiin basta mga isang dosenang piraso hanggang isang basket lang. Ang manggang kinalabaw, karaniwang pambenta. Pero, ipinamimigay rin ito kung mga hanggang anim na piraso lang naman. Ganoon din ang manggang piko. Bibigyan ka ng may-ari ng puno, bahala ka na lang umakyat o manungkit ng bunga.

 

Image of an Indian mango tree laden with unripe fruits

Ang puno ng manggang hitik sa bunga ay takaw-pansin sa mga bata/ fotosearch.com

 

Pero, hindi ganoon kaluwag ang mga tao sa amin pagdating sa paho. Bibihira lang ang may tanim nito at siguradong ang mga bunga niyon ay pambenta.  Gayon din, nagkalat sa amin ang mga batang pag walang magawa ay nag-a-akyat sa mga puno. Ang paho pa naman,  amoy na amoy pag namumunga na. Kaya ayon, heavily guarded ang mga puno ng paho. May nakakubli laging bantay sa tabi ng mga ito. Subukan mong lumapit sa isang puno ng paho at sigurado, may susutsot o hihiyaw sa iyo. Itataboy ka. Sasabihin sa iyong mag-Indian mango ka na lang, gaano man karami ang kaya mong ubusin… 😉

 

* Nagpapasalamat kay MarketMan of marketmanila.com, sa toptropicals.com at sa biljmakers.com para sa mga larawang ginamit dito sa blog post.

 

For more information, please see:

 

http://toptropicals.com/html/toptropicals/articles/fruit/varieties_mango.htm

http://toptropicals.com/html/toptropicals/articles/fruit/asian_fruit.htm

http://www.tropentag.de/2003/abstracts/full/162.pdf

http://www.marketmanila.com/archives/paho-at-the-markets-now

http://www.fotosearch.com/CSP034/k0341191/

http://avrotor.blogspot.com/2010/03/peoples-green-revolution-village.html

http://en.wikipedia.org/wiki/Mango#Production_and_consumption

 

* Huling binago ni Doon Po sa Amin noong ika-18 ng Nobyembre para palitan ang unang imahe ng puno ng mangga, i-resize ang mga larawan at lagyan ng tamang labels sa credit.

 

Ordinaryo Lang

 

Ordinaryo lang si Charice. Wala kang mapapansin agad na kakaiba sa kanya. Mukha siyang bata – medyo tahimik, medyo papansin din, medyo makulit… Pag nakita mo nga siya nang malapitan, iisipin mo lang na kamukha siya ng kaklase mo noong elementary. Iyong tipong parating nasa unahan ng pila pag nagpa-flag ceremony. Iyon, ganoon.

 

Hawak nya na nga ang mikropono at nasa unahan o gitna na siya para mag-perform, parang nagtataka ka pa rin. ‘Siya ba ‘yon?’

 

Charice sings at the 30th Anniversary of Carousel of Hope Ball

Bigay na bigay kumanta/Kevin Winter/GettyImages.com

 

Pero, pag narinig mo na ang kanyang boses, hindi mo maiiwasang lumingon at hanapin ang pinanggagalingan ng malakas at makapangyarihang tunog. Kapag bumirit na siya sa pagkanta, walang abug-abog o pasabi, mapapatindig ang iyong mga balahibo. Parang gusto mong lumapit at itanong mismo sa kanya kung saang lupalop ba nanggaling ang ganoong nilalang. Parang gusto mo siyang komprontahin na para bang kasalanan niyang magaling siyang kumanta.

 

Kaya niyang punuin ang stage. Akala ko dati, figure of speech lang ng mga hurado sa paligsahan ang pagsasabi ng ganoon. Hindi pala. Meron pala talagang performer na kayang sakupin ang buong lugar ng concert o event sa kanyang pagkanta . Iyong tipong kayang salikupin ang audience at isama sa pag-abot ng matataas na nota ng kanta. Pagkatapos ay dahan-dahan niya silang ibaba at ipaghehele sa mga notang pababa. Ganoon si Charice Pempengco.

 

Isa pa lang ang kilala kong mangangantang may ganoon ding kakayahan. Sandali lang siyang sumikat at nawala rin. Pero, ganoon din iyon noon. May kaunti na akong paghanga sa kanya pero mas malaki pa ang pagdududa. Nang mapanood ko na siya, napanganga ako. May tao palang ganoon?

 

Tuturuan Kita

image of teachers, borrowed from iobm.edu.pk

Maraming paraan ng pagtuturo/ iobm.edu.pk

Tuturuan kita.

Isa sa pinakamagandang bukambibig na dumapo at lumago sa talasalitaang Pilipino.

Isang bukas na pagpapahayag ng malasakit sa iyo ng iyong kausap. May kulang pa sa iyo, may dapat ka pang matutunan.

Isang pagkilala sa iyong kakayahan. Isang pagsasabing kaya mong matutunan ang ang sa ngayon ay di mo pa alam. Kung bibigyan ka ng panahon, pagsasanay at pagkakataon, ang kulang ay kaya mong punuan. Anuman iyon.

 

Sasamahan kita. Ikaw ay aking tuturuan.

Tuturuan kita. Isang pagbibigay ng panata. Isang pangakong maglalaan siya ng oras para sa iyo. Ibabahagi niya sa iyo ang kanyang nalalaman hanggang sa iyon ay iyong matutuhan. Magpupunyagi siya hanggang sa ikaw ay matuto.

Aakayin kita. Sasamahan. Gagabayan.

May hihigit pa ba sa isang bukas at malayang pagbibigay ng sarili?

 

image of a bird and hands reaching out, borrowed from cte.uwaterloo.ca

Hatid ng kaalaman ang kalayaan/ cte.uwaterloo.ca

 

Tuturuan kitang …

 

bumilang.

bumasa.

kumanta.

sumayaw.

magluto.

tumugtog ng gitara…

Mahalaga pa ba kung anong kaalaman o kakayahan ang ituturo sa iyo? Ang mahirap ay kanyang padadaliin. Ang mabigat ay kanyang pagagaanin.

Tuturuan kita…  Iba ang kahulugan nito sa bibilhan kita, igagawa kita, bibigyan kita…

Tuturuan kita.

abstract image of a bird flying, borrowed from sunsite.utk.edu

Sa pagkatuto, tayo ay maaring lumipad/ sunsite.utk.edu

 

* Huling binago ni Doon Po sa Amin noong ika-20 ng Nobyembre 2010 para idagdag ang mga larawan.

 

Hindi Magkita

 

Generation gap. Sabi ng teacher ko sa Math dati, ang paghahanap daw ng bridge sa gap na iyan ay tulad din ng paghahanap sa value of x. Mahirap hulihin ang sagot. Paulit-ulit ang paghahanap. Generation after generation. He, he … Hirit nya ‘yon.

 

image of a parent checking up on his child, borrowed from rohanrawat.blogspot.com

Kalabisan nga ba ang magtanong?/ rohanrawat.blogspot.com

 

Ang sabi pa nya, kung maghahanap daw tayo ng solution sa generation gap o sa iba pa mang issue, kailangan daw munang mag-establish ng equivalency. Ang ganda, ano? Parang naiintindihan ko pa. Ang sumunod nyang sabi, “So, class, in this instance, we have to represent the value of…”. Dito, medyo nagulumihanan na ako. Kaya, ang suggestion ko, lumipat muna tayo at alamin naman natin ang opinyon ng teacher ko dati sa English – on the topic of generation gap.

 

Ang sabi naman ni English teacher, dapat daw munang may common definition ang magkabilang panig ng usapin. Kailangan daw ito para magka-intindihan at magtagpo ang mga bagay, ideya at taong hindi magkita. Ganoon din daw ang dapat gawin ng magulang at ng anak. Parang maganda rin itong sinasabi nya. Tingnan nga natin.

 

Ibigay ang kahulugan ng mga salitang may salangguhit:

 

1. Mag-aral

Magulang: Mag-repaso ng leksyon, magbasa at intindihin ang sinasabi ng libro.

Anak: Umupo sa may harap ng tv habang nagka-cut and paste ng wikipedia entries sa laptop para sa isa-submit na paper.

2. Tumulong sa Bahay

Magulang: Maglinis, maglaba, magluto.

Anak: Habang nakikinig sa MP3, umupo sa kusina at medyo tsikahin si Mama/Mommy habang siya ay nagluluto.

3. Makihalubilo

Magulang: Um-attend sa mga okasyong gaya ng binyag, kasal at piyesta. Dumalaw sa mga kamag-anak.

Anak: Mag – Facebook. Mag-text sa kaklase para tanungin kung bukas ba ang submission ng paper. Mag – Facebook.

4. Outdoor

Magulang: Pag-akyat sa bundok. Pagpunta sa bukid para sumagap ng sariwang hangin, mamitas ng bungang-kahoy at manghuli ng kulisap.

Anak: Malls. Tambayan sa may labas ng school. Bahay ng kaklase. Anywhere outside the house – sana, may aircon, pero pwede ring wala basta masarap ang kwentuhan.

 

Paano ba ito?  Itong si magulang at si anak, tila walang kahulugang magkapareho.  “Wala man lang silang common language,” obserbasyon ni English teacher. “Wala silang point of intersection,” singit naman ni Math teacher.

 

Image comparing technologies in the 90s and the 2000 and up

Iilan pa lang ang gadget noon at analog pa ang teknolohiyang gamit. Sa ngayon, napakarami na ng gadgets at digital sila/ retro.mmgn.com

 

“Hindi ko makita kung paano magkakaroon ng effective communication sa pagitan nilang dalawa,” pagko-conclude ni English teacher. Sabi naman ni Math teacher, noong akala nyang marami nang nakikinig sa kanya, “You see, class, what we have here are two arrows. They are parallel to each other, but going in opposite directions. You see, each arrow is made up of a series of points…”. 😉

 

image of opposite arrows, borrowed from lisajohnsonfitness.com

Nasa iisang plane pero magkasalungat/ lisajohnsonfitness. com

 

* Huling binago ni Doon Po sa Amin noong ika-19 ng Nobyembre 2010 para idagdag ang mga larawan.